Духот талка низ Европа, сеништето на “Брекзит” е тука.. Како  д ги заштити своите сонародници премиерот на Велика Британија Дејвид Камерон, заминувањето на Обединетото Кралство од ЕУ – или така како што го нарекува “Брекзит” – може да доведе до враќање на континентот на големи воени конфликти, како и да ги израдува терористите-исламисти и Владимир Путин.За Управниот директор на Меѓународниот монетарен фонд Кристин Лагард изгледите за излегување на Британија од европската заедница ќе биде еден од главните предизвици пред светската економија.

Доналд Туск, претседателот на Европскиот совет, отиде уште подалеку, велејќи дека поддршката на “Брекзит” може да го  започне процесот на уништување не само на ЕУ, но и на западната цивилизација. Се разбира, не сите ги делат овие сентименти. Поддржувач на евроскептиците и поранешниот градоначалник на Лондон Борис Џонсон смета дека на 25 јуни може да се случи повтоно британскиот “Ден на независноста”: избавување од оковите на бриселската бирократија.
Излезот ќе е историски. Но што ако големата суштина е настанот на референдумот во реалноста? И какви последици очекува Европа при секое од двете можни сценарија?

Што се однесува до европската безбедност, важноста на улогата што ќе ја игра Британија во ЕУ по 23 јуни, не е толку уникатно. Според Лисабонскиот договор, сферата на националната безбедност се наоѓа само под контрола на одделните држави на Унијата. А работата на најзначајната структура во областа на размената на разузнавачки информации – организацијата “Пет очи” (Five Eyes), обединувачки за  Австралија, Канада, САД, Нов Зеланд и Велика Британија – во никој случај не зависи од тоа дали Островот е во ЕУ или не.главниот воен центар на Западот, вклучувајќи и на Европа, ќе остане НАТО, а не структурата на Брисел. Алијансата беше активна во Косово и под неговата покровителство преминаа неодамнешните операции на Блискиот Исток; ЕУ, по правило, се занимава само со граѓански мисии.Воениот потенцијал и буџетот на ЕУ, исто така, се скромни: во 2006 година ЕУ дури мораше да побара хеликоптери од Русија поради недостигот на сопствени средства за операцијата во Чад. Досега најмногу успешното достигнување во средствата на Брисел е скромна по обем операција во Конго и борбата на пиратите до брегот на Сомалија.

До одреден степен јазот во односите меѓу Лондон и Брисел може да им помогне на двете земји: Велика Британија ќе се концентрира на соработката со НАТО, а Европејците ќе можат да го зголемат својот буџет за воени дејствија и да создадат постојан воен штаб – мерки, на патот кон кои долго време стои Кралството.

Ако пак  поддржувачите на членството во ЕУ ги замислат последиците од заминувањето во духот на филмот “Апокалипса сега” ,  и предвидуваат неизбежно криза на континентот, поддржувачите на “Брекзит”  го преферираат сценариото на “храброто срце”. За нив референдумот е начин еднаш засекогаш да завршат со власта на бриселската бирократија врз жителите на Албиол. Во статија за Telegraph Борис Џонсон го спореди искуството на ЕУ да ги обедини европските земји со намерите на Хитлер и Наполеон – разликата е само во методите.

Гласините сепак за смртта на британската државност се претерани. Самиот факт на произведувањето на референдумот покажува дека Британците имаат суверенитет. Парламентот може да гласа за напуштање на ЕУ уште утре, ако пратениците го побараат тоа. Покрај тоа, Лондон има сите основни надлежности во земјата: фискалните и монетарните одлуки се одредуваат од Лондон, а не од Брисел; исто така, може да се каже и за национална одбрана. Единствената сфера во која Британците ќе добијат поголема слобода по заминувањето на ЕУ, ќе е имиграцијата од ЕУ. При тоа некои велат дека иако националните парламенти денес да поседуваат сериозни овластувања, идната интеграција на еврозоната ќе направи од ЕУ “супердржава”. И како што покажува извештајот на петмината претседатели, во наредните години монетарната унија ќеја  продлабочува своето интеракција во политиката, фискалноста  и тн. Евроскептиците стравуваат дека поддржувајќи учеството на земјата во блокот, Британците ќе дадат зелено светло на проектот за интеграција.

Што ќе значи резултатот од референдумот во економски план?

Самиот факт на спроведување на анкетата веќе предизвика одреден период на неизвесност на пазарите, за што сведочи поевтинувањето на британската понуда. Но по обем ефектите од референдумот побрзо ќе бидат локални. Особено, ако Лондон го изгуби пристапот до единствениот европски пазар, финансиските и другите бизнис институции може да го напуштат Албиол. Некои големи банки веќе сериозно се зафатија со разгледувањето на опцијата за преместување во Франкфурт или Париз. “Најмногу експлозивен” за Европа е проблемот со нестабилноста на еврозоната. Мартин Вулф, економист и аналитичар на Financial Times, изјави  за “Новаја газета” дека главниот проблем на монетарната унија е поврзан не со Британците, туку  со некомпатибилноста на макроекономскиот модел на Германија и другитекои  го користат еврото .Најитните дилема е неподготвеноста на Германците да ја разлабават својата сурова позиција за инфлацијата и буџетската политика, што доведува до намалување на побарувачката и заедничка дефлација на континентот. За возврат на јужните земји од монетарната унија во услови на фиксните цени на валутата ќе им треба подолго време да вршат реформите за намалување на разликите помеѓу нив и Берлин во сферата на конкурентноста. На овој начин, не исклучува Вулф, дека еврозоната може и да се распадне во наредните 10-15 години. И конечно, Стрејт ли е Туск, сега  стравува од распад на европскиот проект и западната цивилизација? Со цивилизацијата претседателот на Европскиот совет можеби  и да епретерал , но стравувањата му за интегритетот на Европа по “Брекзит” не се неосновани. “Брекзит” ќе стане првиот случај на напуштање на земја-членка на ЕУ во историјата и ризик  да доведе до движење на  тектонските плочи, на кои се заснова европскиот проект. Во последните неколку години евроскептицизмот на континентот видливо се засилува. Британскиот глас дава идеи на политичарите во целата ЕУ, кои имаат желба да им покажат на гласачите дека тие ќе го  имаат зборот за иднината на континентот