Владимир Путин ги легализира во Русија документите издадени од самопрогласените републики во источна Украина. Чиновници потсетуваат дека признавањето на пасошите далеку не значи признавање на државноста, а политиколози пак сметаат дека Москва се стреми да им покаже на Киев и Вашингтон дека е неприклонета за украинското прашање.
Веста дека претседателот на Русија Владимир Путин потпишал декрет дека ги признава за валидни на територијата на Русија документите издадени од самопрогласените Доњецка и Луганска народна република (ДНР и ЛНР), беше откриено на 18 февруари, на Минхенската конференција за безбедност, и веднаш предизвика остра реакција во Украина. Нејзиниот претседател Петро Порошенко го нарече потегот на Москва “последователен доказ за нарушувањата на [Русија] на меѓународното право”.
На Запад овој чекор на Русија исто така беше дочекан “на нож”: Амбасадата на САД во Киев го утврди признавањето на документите како “алармантно”. Министерствата за надворешни работи на Франција и Германија го осудија декретот на Путин – и двете страни се на мислење дека декретот е спротивен на Минск договорите, според кои ДНР и ЛНР треба постепено да се реинтегрираат во Украина.
Во непризнатите републики, токму спротивното, одлуката беше дочекана со радост. Претседателот на парламентот на ДНР Денис Пушилин рече дека признавањето на документите “значително ќе го олесни животот на нашите граѓани”.
Што значи признавање на документите?
“Фактички ние веќе сме граѓани на Русија!”, радосно изјави за “Газета.ру” извор од владата на ДНР. Всушност тоа не е така: руски чиновници нагласуваат дека не станува збор за признавање на републиките или за нивно вклучување во составот на Русија. Прес секретарот на Путин, Дмитриј Песков, истакна дека пасошите на ЛНР и ДНР не се пасоши на официјално признати држави.
Сега документите на ДНР и ЛНР – не се само пасошите, но и сведоштвата за раѓање, брак, смрт, дипломите, возачките дозволи и т. Н. – кои се донесуваат во Русија за легитимни. Тоа, го забележува професорот од одделот за политички науки на Националниот истражувачки универзитет “Високата школа за економија” Леонид Полјаков, кој вели дека граѓаните на ДНР и ЛНР беа и се во состојба на правен вакуум во кој тие имаа само документи, непризнати од никого во светската заедница.
“Од руска страна тоа е гест на хуманитарна помош”, рече Полјаков пред “Руски дневник”. “Луѓето добиваат уверување дека со документите на територијата на Русија тие ќе бидат сфатени така, како и граѓаните на другите земји”.
Официјална чекор и сигнал за САД
Во исто време и пред декретот на Путин документите на ДНР и ЛНР (тие почнаа да се издаваат пред една година, од февруари 2016 година) сосема слободно се примаа на територијата на Русија. “Во пракса [во Русија] на документите и државните броеви [на ДНР и ЛНР] и без тоа сите гледаа низ прсти”, коментира чиновникот од ДНР Елвира Хасанова, цитирана од РБК. Во разговор за “Руски дневник” истото го рече и политикологот Валериј Соловеј професор од Московскиот државен институт за меѓународни прашања (МГИМО): “Овие документи и така дејствуваа, едноставно без да биде објавено”.
Според Соловеј признавањето де јуре е реакција на Кремљ на изјавата на потпретседателот на САД Мајк Пенс. Во говорот на Минхенската конференција Пенс изјави дека, како и досега, според САД Русија ја носи одговорноста за конфликтот во Донбас и токму таа треба да обезбеди спроведување на Минск договори. Неколку часа подоцна беше објавен декретот на Путин за признавањето на документите.
Леонид Полјаков се согласува со постапката на Кремљ кој е порака до САД, Западот и Украина, и го одразува цврст став. “Русија потсетува: Момци, ние имаме идеја како треба да се дејствува и ќе градиме својата политика, водени од тоа”, вели политикологот. Москва, според експертот, демонстрира цврстина и испраќа сигнал до администрацијата на Трамп: “Чешлајте што ќе правите по Украина и колку предизборните говори [на Трамп] одговараат на реалноста”.
Можно ли е признавање на ДНР и ЛНР?
Иако министерот за надворешни работи Сергеј Лавров изјави на 18 февруари дека Русија не го менува својот став, според кој Донбас е дел од Украина, некои политиколози забележуваат дека ако дијалогот со Киев остане во ќорсокак, Русија може да го разгледа прашањето за признавање на републиките . “Не може да се исклучува таков развој”, изјави за “Газета.ру” директорот на Центарот за политичка конјуктура Алексеј Чеснаков.
Од друга страна, Валериј Соловеј е убеден дека таков чекор премногу силно би ги влошила односите меѓу Русија и Западот, затоа е малку веројатна. “Чекор во таа насока би предизвикала такви сериозни последици, и дека сите претходни санкции, земени заедно, би изгледале детски скок. И во Кремљ знаат ова многу добро”, појасни експертот за “Руски дневник”.