Својот последен напис „Избори за општ спас“ Мерсел Биљали го почнува со вообичаена парабола, каркатеристична на неговиот стил. Главна улога во таа парабола игра ѓаволот.
Познат по тоа што бара илјада и еден начин „за полесно да го подбиди“ (Конески) човекот со исчукан ум, ѓаволот на Мерсел вади од своето торбе („арсенал“ во речникот на Биљали) од ѓаволска кожа една од своите ептен пеколни страсти. Излегува на пазар да го распродаде својот „алат“ за „пакости, омрази и злости“. Ама, тоа го прави и “на свој начин“ (Мијалков). Неговиот начин, според Мерсел, бил: тоа што било скапо, „златни стрелички“, да го продаде по багателни цени. Евтиното, „’рѓосени ножеви“, по – баснословни.
Се работи ли за некој „забеган“ ѓавол? Никако! Тој ѓавол игра на една вечна, империјална склоност на човекот кон лесни и брзи задоволства (иморализам) со голема привлечна моќ. Наспрема “трудот црн“ (Рацин) и маката како должности (морал) кои одбиваат. Впрочем, во својата славна “Генеалогија на моралот“ Ниче зборува дека науката-морал е измислица на слабите. Таа им служи како одбрана и “засолниште“ (Л. Колаковски). Силниот “натчовек“ е од “онаа страна на доброто и злото“ затоа што во силата е неговиот – морал. Иако Његош беше рекол: „Кому силата во топузот му лежи, трагата му смрди на нечоештина.“ Последнава парабола на Биљали како и сите, впрочем, од неговите написи си има своја конкретна адреса испишана со крупни букви. Адресата е ликови од високата власт кои, без око да им трепне, прибегнуваат кон пакости и злости во размереи достојни за нивниот учител-ѓавол.
Така, на пример, како власт (или само затоа што се власт!), тие решаваат да кренат во воздух објект, како оној “Космос“ на Фијат Цаноски, во вредност од вртоглави 64 000 000 евра и, згора на тоа, против сите закони (ГУП-ови и ДУП-ови) кои сами си ги носеле. Купуваат бесни мерцедеси (670 000 евра) од кои боли глава, со туѓи пари. Плацеви на “Водно“ за ич ништо пари, а од кинески фирми што ги плаќале со кредити од кинески банки наплатувале масни провизии во милионски суми евра. Се разбира, сето тоа го правеле „без око да им трепне“ откако, претходно, добро се „покриле“. Како? Поткупиле, нормално со наши пари, армија обвинители, судии, адвокати, нотари итн.
Или, накусо, се што треба (или мора!) да се поткупи. Ако не одело со поткуп (има такви што велат дека нема пара да го плати нивниот образ), тогаш прибегнувале кон испробани ѓаволски справички. Како, на пр., „стегањето ја…ца во фиока“ (Ј. Костова) кое секогаш давало резултати. По тие банални ама нужни “превентивни операции“, пристапувале кон финалната егзекуција. Се состои во тоа првин да се достигне банковното конто на Орце Камчев, Минчо Јорданов или Ѕинго легендата. Потоа, во погоден момент и да се надмине. „Опипливо“, така што тие отсега па “за напред“ (Мисирков) ќе можело да „им плукаат под прозор“ Тоа требало да им каже дека ни нивното не било вечно. Дека тркалцето се врти, дека нивното било и поминало. А пак тоа ти е како и да не било. Тој ѓавол на Биљали кој си игра “дрн-дупка“ (Г. Јанкуловска) со ликови од високата власт е, најверојатно, интимус на друг. Живеел во 15-ти век, во времето на Фауст.
Атанас Вангелов
фејсбук статус