Сегашните граници на Блискиот Исток сосема не се совршени. Тие биле карактеристика главно како “линии во песок” во двете светски војни. Почнувајќи со падот на Отоманската империја во 1918 година до формирањето на Израел во 1948 година границите во регионот , тие се карактеристика на зони на влијание врз нафтени и гасни полиња. Распадот на Отоманската империја има сличен ефект и врз Југоисточна Европа, само што тука времетраењето е поголемо – трае до распадот на Југославија во 90-тите години на минатиот век.
Денес во фокусот е Блискиот Исток. Американската окупација на Ирак и потоа сириската граѓанска војна се придадоа кон нестабилноста во Израел, Палестина и Либан во регионот, но и во доста поширок план. И не само тоа. Ирачката криза доведе до создавање на курдската регионална влада (КРП), што беше формирана во северните области на земјата долж границите со Турција и Иран и едно де факто доминирачко шиитско управување во јужните области, кои граничат со Иран, Персискиот Залив, Кувајт и Саудиска Арабија .
DWN: Сорос е сивиот кардинал во задкулисните трансакции на Меркел со Ердоган за бегалците
Десет години подоцна сириската граѓанска војна доведе до можноста за две одделни и непријателски промени на границите. Едната од нив е извршена од Исламската држава во Ирак и Левант (идил), најнасилна терористичка организација во модерните времиња, која контролира по една третина од териториите на Ирак и Сирија. Другата е олицетворени од Партијата Демократски сојуз (ПДС PYD) во Сирија, која е поврзана со забранетата Курдска работничка партија (ПКК), која се бори со Турција за независност на Курдите од 1984 година .
Со предноста што е пешадиска сила, поддржувана како од САД, така и од Русија против ИД, ПДС-ПКК сега контролира регион со должина од околу 500 км. по должината на границата со Турција – од областа на КРП во Ирак на запад до Средоземното Море. Тоа е всушност регионот во кој тие се борат за доминација против ИД. Во четвртокот (17-ти јуни) ПДС прогласи автономија во поделена на три дела, федерална Сирија, за што одамна предупредуваа Турција и САД.
Случајно или не, но лидерот на КРП Масуд Барзани, исто пред неколку дена изјави дека е време за независен Курдистан, кон кој Курдите се стремат според неговите зборови од време на Договорот од Лозана во 1924 година Барзани го имаше предвид договорот за меѓународното признавање на новата турска република во 1923 година по турската војна за независност против грчки, британски, француски, италијански и ерменски напаѓачи.
Висок дипломат изјави пред мене пред една недела дека Курдите во моментов загинуваат во името на тоа да бидат наградени за нивните борби против ИД. Но можно ли е “Курдите да бидат наградени” со отцепување на територии од четири држави – Сирија, Ирак и Иран (кој неодамна потпиша нуклеарна договор со Западот) и Турција (клучен сојузник на НАТО во однос на Русија)? Да претпоставиме дека неуспешните влади на Ирак и Сирија не можат да остваруваат никаков ефективен отпор против тоа. Што ќе направат Турција и Иран? Какви идеи? Предводената од Барзани Демократска партија на Курдистан (ПДК), ПКК и ПДС може и да имаат причина да кренат глас по прашањето за “народ без држава”, иако турскиот премиер Ахмет Давутоглу вели дека “Турција е земја и на Курдите”. Но има и друг аспект на ситуацијата, кој треба да биде разгледан.
Ако Сирија и Ирак конечно официјално се распаднат, ќе има четири држави со нов политички, економски и воен потенцијал за проширување: Иран, Саудиска Арабија (на нож со Иран), Израел и Турција. Кога во Блискиот Исток и без тоа кревките граници ќе почнат да се менуваат, никој не може да замисли каде и како ќе заврши процесот. Изгледа дека цртањето на “Нови линии во песок” на Блискиот Исток (такво е името на конференцијата Дичли парк, која започна на 17 март) е полесно да биде изговорено отколку направено.
————–
Мурат Јеткин, “Хуриет”.