Најоптимистичкото сценарио за излез од кризата е создавањето „нова нормалност“, второто и многу опасно е еднострана капитализација на кризата, а третото – тотален неуспех, односно сеопшта имплозија.
Еднострано капитализирање на кризата
Доколку работна група до крајот на август не постигне договор за обвинителот, а опозицијата под притисок на меѓународната заедница сепак се врати во Собранието и продолжи да разговара за имплементација на обврските и покрај пробиените рокови (за кои меѓународниот мониторинг врз процесот нема предвидени „казни“ или „жолти картони“), тогаш влегува во опасната зона на трка со рокови.
Кратките рокови и брзите игри се формулата со која ВМРО-ДПМНЕ најдобро функционира, затоа што редовно ги антиципира потезите и забелешките на опозицијата и ги дочекува со готов, божем „неутрален“ предлог, секако, исчистен од опасноста дека тој е губитнички за нив.
Ставена во временски теснец, опозицијата ќе се соочи да прифати решенија кои навидум ќе навестуваат одредена промена, а всушност повторно би можеле да бидат само рефреширани или добро маскирани предлози од корпусот на девијантни изуми, покриени со закон.
Илустративно кажано, опозицијата може без проблем да добие министер во МВР, но сепак „да го нема МВР под контрола“ заради партиско-кадровската метастазираност на институцијата која одлучувањето суптилно ќе го пресели во вонинституционални „џебови“ и познатите „тефтерчиња“, далеку од министерскиот кабинет.
Многу индиции за таква практика произлегуваат и од презентираните разговори на Јанкулоска, дури и во ситуација кога немало никаква разлика меѓу „МВРО“ и ВМРО.
Заради недостиг од време за елементарна дебата, уште помалку за квалитетна експертска анализа, главната опасност е дека сѐ ќе се сведе на козметички решенија, во кои власта уште посилно ќе ги подметне и инсталира нејзините критикувани практики, со што еднострано ќе ја капитализира кризата во своја полза.
Со тоа, на опозицијата ќе ѝ остане да се соочи со една „Ципрас-ситуација“, во која, барајќи подобри системски решенија, на крај ќе се задоволи со суштински полоши, само спакувани во „реформски“ целофан.
Ако стави потпис на тоа, потоа не може да се надева дека ќе ѝ бидат прифатени забелешките оти била измамена.
Имплозија
Третото е сценарио на целосен политички неуспех, кое со себе може да повлече и безбедносни импликации. Ако поради отсуство на договор за нов обвинител и промени во изборниот пакет опозицијата не се врати во Собранието, а не се најде начин за временско репрограмирање на Договорот соодветно на доцнењата, тогаш ќе почне процес на постепена, но потенцијално силна имплозија – распаѓање на довербата за можен излез од кризата, но и на земјата однатре.
Ќе расте незадоволството од фактот дека сѐ пропаѓа, од констатацијата на граѓаните дека во оваа земја никогаш не се можни какви било промени, со извесност дека дел од нив таа резигнација ќе ги принуди да се определат за порадикален начин на борба против општественото назадување.
Во состојба на растечко социјално незадоволство и идентичен процент на сиромаштија и невработеност, најчест нус-ефект е опасноста од безбедносни инциденти (слични како мајскиот во Куманово), кои во својот потконтекст повторно ја имаат социјалната компонента.
Потпретседателот на Собранието и член на врвот на ДУИ, Рафиз Алити, деновиве предупреди дека заобиколувањето на ограноците во Сарај и во Студеничани при последните именувања на функционери во ДУИ, можат да ескалираат во сценарио слично на она во Куманово.
Колку што се во прашање функционерски места, толку е и запоставеноста на одредени региони при вработувањата според Охридскиот договор, чие спроведување во сферата на вработувањата е монополизирано од едно лице во власта.
По инцидентот во Куманово, голем број лица од липковскиот регион одеднаш се најдоа на листата за вработувања. По истиот рецепт и други можат да се обидат да го тестираат државниот капацитет за апсорпција на невработените.
Но, тоа е само еден сегмент. Претходно ќе биде тестиран секупниот капацитет за имплементирање на Договорот од 2 јуни. На „подготвителниот“ тест некои веќе паднаа, иако е веројатно дека се малку свесни за тој факт.
„На пример, кога во еден Договор се предвидува воведување специјален обвинител, во секоја демократија тоа автоматски би подразбирало дека првите луѓе на обвинителството истиот или следниот ден ќе си поднесат оставка, со оглед дека одлуката за нова институција јасно индицира незадоволство од нивната работа. Преку таков гест се цени има ли демократски и институционален стандард во некоја земја“, велат дипломатски извори.
По таа „ладна проба“, политичката зрелост и волја за реформи сега ќе бидат тестирани на главниот испит. Одморот наскоро ќе заврши, (не)ефикасноста на работната група брзо ќе покаже кон кое сценарио најсилно дува ветерот.
Целиот текст прочитајте го тука