Клучниот европски воен проект Future Combat Air System (FCAS), кој заеднички го развиваат Франција, Германија и Шпанија, се наоѓа на работ на пропаст, објави Politico, повикувајќи се на четворица европски функционери во Париз и Берлин.
„Поверојатно е да се соопшти дека проектот е мртов отколку повторно да се рестартира“, изјавил функционер запознаен со размислувањата на францускиот претседател Емануел Макрон. Слична оценка дал и француски пратеник задолжен за одбранбена политика: „FCAS е мртов, сите го знаат тоа, но никој не сака јавно да го каже“, наведува Politico.
Пропаѓањето на програмата, чија цел е развој на борбен авион од шеста генерација со беспилотни летала, би претставувало сериозен политички удар за Макрон. Проектот беше покренат во 2017 година заедно со тогашната германска канцеларка Ангела Меркел, но во изминатата година практично беше блокиран поради индустриски спорови, што со месеци ги поттикнуваше сомнежите за неговата иднина.
Француските власти јавно инсистираат дека сè уште се залагаат за успех на програмата. „Правиме сè што можеме за да се обидеме да го спасиме овој проект. Ќе видиме како ќе напредуваме“, изјави Patrick Pailloux, новиот челник на француската агенција за набавка на вооружување.
Проблемите околу FCAS ги нагласуваат тешкотиите на европската одбранбена соработка во време кога континентот забрзано се вооружува поради обновената руска закана. Во центарот на спорот е борбениот авион со екипаж, каде што Dassault Aviation и Airbus со месеци не можат да се договорат околу водството, технологијата и поделбата на работата. Dassault бара поголема контрола врз развојот на новиот борбен авион (NGF), клучна компонента на проектот, а поставениот рок за договор, 17 декември минатата година, помина без решение.
Германија размислува за излез
Песимистичките процени доаѓаат во момент кога Берлин неофицијално разгледува радикален заокрет. Германскиот канцелар Фридрих Мерц анализирал опции кои се движат од поделба на развојот на авионот на два национални проекти до целосно повлекување на Германија од FCAS.
Истовремено, вниманието се пренасочува кон конкурентскиот Global Combat Air Programme (GCAP), што го водат Италија, Обединетото Кралство и Јапонија. Според европски одбранбени извори, Берлин тивко испитувал како би изгледало приклучувањето кон овој проект, а италијанската премиерка Џорџа Мелони наводно изразила отвореност за германско учество.
По медиумските написи дека Германија разгледува учество во конкурентска програма, Макрон, според Le Parisien, испратил писмо до Мерц барајќи јасен став за иднината на FCAS. Двајцата лидери би можеле да разговараат за ова прашање на маргините на неформалниот состанок на Европскиот совет оваа недела.
Германски функционери, пак, тврдат дека Берлин сака да зачува делови од проектот, особено заедничкиот „борбен облак“ и другите системи, дури и ако развојот на самиот борбен авион се подели на два одвоени национални проекти.