Илјадници Руси беа прогласени за “блиски” на Владимир Путин и во оваа ситуација тешко може да се разбере, кој навистина има влијание во Кремљ.
Мојот колега Том Николс издаде многу интересна книга “Смртта на стручноста”. Бев привлечен од тврдењето дека на пазарот на јавните дискусии се намалува вредноста на експертско мислење и анализа. Се сетив на оваа теза на Николс, кога ги анализира извештаите во медиумите дека аналитички центар со името Рускиот институт за стратешки студии / РИСИ / подготвил два извештаи во кои е изложен интересите на Русија во врска со резултатите од американските претседателски избори во 2016 година, а исто така предложил стратегија, со помош на која Москва би можела да влијае на овој процес во поволна за руските национални интереси насока.
На експертската заедница и беше предложено да ги анализира овие документи, по нивното појавување. Меѓу американските специјалисти Русија веднаш се појавија две разлики. Првото разликата влијае на односот на овој институт со руската власт. Дали РИСИ е де факто аналитички центар на Кремљ и дали неговите извештаи кои се пишуваат главно од поранешни вработени на службите за безбедност, влијаат директно на руската политика?
На крајот на краиштата овој институт порано беше дел од разузнавачките служби, а сега работи под покровителство на претседателската администрација и неговиот директор е назначен од претседателот Владимир Путин. А можеби овој институт е отстранет од политичкиот процес и е местото каде што се собрани пензионирани разузнавачи и дипломати, пишува во извештајот кое раководството на земјата може да го читаат, а може и да не се чита? Токму така смета аналитичарот Марк Галеон кој долги години пишува за руската политика, стратегија и служби за безбедност.
Втората и доста сериозната разлика се заклучува во тоа, има ли право Русија / и која и да било друга земја / да влијае врз изборите во САД и да се стреми кон постигнување на профитабилен за Москва резултат, како што се наведува во документите на РИСИ?
Ако да, тогаш каде се дозволените граници на оваа активност? Овие се многу важни дебати.
Првата тема е важна, бидејќи ние треба да знаеме кој навистина влијае врз руската политика и на нејзиното однесување на меѓународната сцена. Но минатата година во најпопуларните американски медиуми се појави тренд соработници на Путин да бидат нарекувани буквално илјадници Руси, особено ако некои од нив имаат контакт со луѓе дури и слабо поврзани со изборниот штаб на Доналд Трамп. Во такви услови е многу тешко да се одржува непристрасна анализа со цел да се утврдат клучните советници на руското раководство и центрите на влијание во руската политика. А ако ги земеме предвид дека речиси секој Русин, почнувајќи со амбасадорот во Вашингтон и завршувајќи со главниот рабин, можат да бидат наречени морбидна и тајни агенти на разузнавањето, станува невозможно да се утврди од каде и од кого можат да дојдат реалните закани против американските интереси .
Втората тема е важна, бидејќи во глобализираниот свет потешко може да се протурка границата меѓу “внатрешни” и “меѓународните” медиуми. Земја која ги става на своите медиуми / особено на оние кои се финансираат од државата / со задачата да учествуваат во внатрешната изборна компанија, обезбедувајќи трибина на овие сили, кои се сметаат за маргинални и периферни, или објавува потребните информации / особено тајни, украдена од тајни извори / поседува поголемо влијание отколку порано.
Дури и ако многу малку Американци ја гледаат Раша тудеј, читаат прес-релиси на Спутник и следат новинските ленти на руските новинари на Твитер, се појавуваат таму материјали кои неизбежно ќе паднат во американските медиуми, следејќи ги законитостите на добро познатиот ефект на мет Драџ. Тој има навика да објавува “контроверзни” приказни, а останатите медиуми почнаа да преземаат и да известуваат за тоа.
Така на пример, информациите добиени како резултат на хакерсите напади против Националниот комитет на Демократската партија, пораките за здравствената состојба на Хилари Клинтон и други “вести” можат да си течат во медиумскиот поток. Тука дури не е важно дали РИСИ го советувал или не Кремљ да преземе слични активности, или тој го презел курсот кој руските лидери веќе се одлучиле да го спроведат. Важно е друга работа. Изборите во 2016 година мораше да стават почетокот на поактивен дијалог за виталноста и работоспособноста на американските институции. Малкумина се оние кои би сакале да се занимаваат со непријатна прашање, зошто советските обиди да се влијае врз американската политика немале особен успех, а евтината руска операција за влијание толку силно дејствува врз мислењето и преференциите на американските гласачи.
И слична дебата во пракса не се води. Само идејата дека Доналд Трамп е “сибирски кандидат” е толку добра, што не ни се сака да се откажеме од неа – дури и откако администрацијата на Трамп изврши ракетен напад по Башар Асад, продолжи со распоредувањето на силите на НАТО во Европа / денес дури и самиот претседател признава дека трансатлантската алијанса воопшто не е застарена / и одби да и даде на компанијата “ЕксонМобил” ексклузивно право на истражувачки активности во соработка со “Роснефт” во услови на санкции.
Новата администрација не се бори да ги промени руско-американските односи – напротив, таа е полна со решителност да покаже дека нема намера да презема никакви дејствија кои можат да се сметаат за привлечни на Москва. Парадоксот се состои во тоа дека РИСИ сакал да им даде во своите извештаи белешки совет за тоа како Русија може да најде зборлести домаќин на Овалниот кабинет. Но изминаа неколку месеци и потегот на настаните покажа дека се случува токму спротивното. Дури и ако Трамп остане верен на своите лични убедувања, кои тој ги изложи минатата година, и најде начин за соживот со Москва, тој ќе се сретне со колосална противење.
Американскиот естаблишмент на националната безбедност и големото мнозинство во Конгресот нема да му дозволат да се договори со Кремљ, ако руската влада не го промени својот курс во Блискиот Исток, во постсоветскиот простор и во внатрешните работи. Гледајќи на случувањата оддалеку, не гледам околности под кои американските политичари би се согласиле на подобрување на односите со Русија, додека Владимир Путин останува на власт. Исклучоци може да направи само една огромна катастрофа или криза, која може да ги принудат да дејствуваат заедно. Интересно би било дали некои американски аналитички центри не подготвува извештај забелешки за тоа како можат да се остварат промени или транзицијата на власта во руската политика? И дали тие се читаат од некоја во администрацијата на Трамп?
———-
Николас Гвоздев – уредник на National Interest, виш научен соработник на Институтот за истражување на надворешната политика.