Внатрепартиски војни, остар пад на изборните резултати, пораст на популистичките движења: левоцентристички партии во Европа, кои беа во зенитот на својата слава во првата деценија на 21 век, сега ја преживуваат најтешката криза во својата историја, пишува Џејмс Феби за “Франс прес “.
Олицетворение на тоа е поразот и ќор-сокакот во Лабуристичката партија која владееше со Британија од 1997 до 2010 година. Основана во 1900 година партијата која заостанува сериозно во анкетите, токму сега го реизбра за свој водач радикалниот Џереми Корбин кој не успева да ги спои сопартијци, ниту да ја добие довербата на гласачите надвор од кругот на традиционални приврзаници.
Грчката ПАСОК, која едно време беше незаобиколен фактор, освои само 6 отсто од гласовите на парламентарните избори во 2015 година. Германската социјалдемократска партија изгуби половина од членовите од 1998 година.
Шпанската социјалистичка работничка партија (ИСРП) е во целосен колапс, откако “Подемос” се појави на левата политичка сцена во 2014 година, и се чини дека е на пат да се распадне.
Во Франција социјалистот Франсоа Оланд,е најнепопуларен претседател на Петтата република, и почнува нервозна кампања за претседателските избори во 2017 година. Централно-левичарската коалиција во Данска беше симната од власта минатата година. Не е подобра состојбата и на финските и полските левоцентристи кои добија најлоши резултати на последните избори, на кои учествуваа.
Значи ли тогаш дека помина времето на социјалдемократијата?
Таа “веќе не е она што беше”, изјави германскиот политиколог Албрехт фон Луке во етерот на телевизијата Ен-Де-Ер. “Стануваат сведоци на пад со историски пропорции”.
Причините треба да се бараат во глобализацијата, сметаат повеќето аналитичари, и поконкретно во имиграцијата, врз која се фрла вината за намалувањето на платите и условите за работа.
“Градските елити велат дека слободата на движење е нешто страшно и сите ние сме граѓани на светот, но обичните луѓе не ги гледаат реално предностите и дури се чувствуваат загрозени”, вели за “Франс прес” политикологот од лондонскиот “Кингс колеџот” Изабел Хертнер.
Левоцентристичката партии не успеваат да најдат вистинска рамнотежа меѓу избирачи со толку различни интереси.
Пораст на популизмот
Тие страдаат и од последиците од финансиската криза во 2008 година, од зајакнувањето на влијанието на Кина во светската економија и политиките на штедење, посочуваат аналитичарите.
Земени заедно, овие елементи беа последната шајка во ковчегот на “третиот пат”, олицетворени во изминатата деценија од поранешниот британски премиер Тони Блер и поранешниот американски претседател Бил Клинтон.
Нивниот проект, нешто средно меѓу либерализам и социјалдемократија, успеа да привлече многу гласачи од средната и работничката класа.
Но кризата од 2008 година обезбеди попатен ветер на екстремната левица партии кои им ги украдоа избирачите.
“Во тоа време многу левоцентристички партии беа на власт. Некои си рекоа:” Вие не сте регулирани на финансиските пазари, па зошто да гласаме пак за вас? “, рече Хертнер.
Негодувањата наспроти традиционалните партии и развојот на социјалните мрежи придонесоа за појава на овие манифестации на левиот популизам.
“Се појавија се повеќе и повеќе партии, базирани на база од активни активисти”, истакна рофесорот на Лондонското високо училиште за економија Патрик Данливи, давајќи за пример “Подемос” во Шпанија, Движењето “Пет ѕвезди” во Италија и СИРИЗА во Грција.
“Ова се партии кои се подобро организирани во социјалните мрежи и кои се впуштија поактивно во создавањето на големи активистки изборни бази”.
Нов манифест на социјалдемократијата
Десниот популизам исто просперира.
Во Велика Британија, на пример, референдумот за Брекзит покажа дека голем број избирачи од лабуристичките бастиони, вознемирени од конкуренцијата на растечките земји и од имиграцијата, ги прифатија овие.
Тој “тврди дека постојат едноставни решенија за комплексни проблеми”, напиша поранешниот лидер на британската партија “либералните демократи” Ник Клег во неодамна издадената автобиографија. “Да излеземе од ЕУ. Да го одмориме Обединетото Кралство од останатиот свет. Да ја ограничиме имиграцијата. Популизмот има магични решенија за сите проблеми”.
Поранешниот шпански премиер социјалист Фелипе Гонзалес изјави во јули дека “единствената алтернатива за ставање крај на оваа криза и на самоубиствените политики за штедење е изготвување на нов манифест на социјалдемократијата.
“Проблемот е што за момент социјалдемократијата е неспособна тоа го направи”.