Во објектот со облик на огромна печурка или стаклена крофна, пишува агенцијата Анадолу, во Сурчин, до белградскиот аеродром “Никола Тесла”, се наоѓа постојана изложба на најдобрите ловци кои за време на Втората светска војна летале на европското небо и експонати кои зборуваат за развој на домашните и меѓународните воздухопловни во дваесеттиот век
Изградбата на Музејот кој е основана уште во 1957 година, според планот на архитектот од Сараево Ивана Штраус, почнала во средината на седумдесетите и официјално бил отворен во 1989 година. На простор од 10.700 метри квадратни, има оригинални (авиони, хеликоптери, едрилици, беспилотни летала …), авионски мотори, авионско оружје, ракети, модели, делови од соборени авион, како и бројни изложби и документи.
Во поставката на воздухопловниот музеј, кој до распаѓањето на Југославија беше именуван за “Музејот на Југословенските воздухопловни сили”, е единствен на Балканот, еден од најдобрите пет европски музеи и меѓу 12-те во светот.
“Музејот на воздухопловните сили Белград е” многу ретка приказна, каде што може да се видат на авиони, кои летале на страната на Тројниот пакт и нејзините сојузници, но исто така и сите авиони кои се порано или подоцна летале за СФРЈ”, објаснува за Анадолу ПР на музеј Петар Недељковиќ.
Како што е истакнато во овој музеј може да се видата авиони, како што Meserschmitta, Hawker Hurricena, Supermarine Spitfire, Jak 3, Iljušin 2, Polikarpov 2, Thunderbolt, MIG-21…
Според Недељковиќ практично ќе морате да одите во седум до осум различни музеи во светот за да се видат овие авиони. Постојана изложба со хронолошки развој на авионската индустрија во периодот 1909-1999 и развојот на човештвото во авионската индустрија.
“Можете да помине низ историјата на авијацијата, историјата на развојот на авиони структури, начини на размислување, за политичката историја на земјата која повеќе не постои и нејзините авијација индустрија”, рече Недељковиќ.
Како посебен експонати на првиот авион стои на Балканот “Шариќ 1”, направен во 1909 година во Суботица, и полета во 1910 година, и на многу начини тој беше еден од најмодерните во своето време. Се издвојува и еден од двете варијанти во светот на Месершмит 109 G2 и единствениот ЈАК-3, најдобар ловец авион на Источниот фронт.
Најголем интерес за посетителите е невидливиот Ф-117 кој беше соборен во Србија за време на бомбардирањето на НАТО, чии делови (крило, пилот шлемови, стаклени кабини, итн) се изложени во централниот дел на поставката.
Музејот на воздухопловството е еден од најпосетените во главниот град на Србија, најмногу со посета на деца и екскурзии доаѓаат од земјите од регионот, често од Словенија, Босна и Херцеговина и Македонија.
“Трендот на тоа каде сме и што сме биле полека почнуваат да се врати. Индикативно е што голем број на училишта кои доаѓаат од Словенија. Тоа е голем акцент од многу професори да се зборува за авионската индустрија на Југославија и на авионската индустрија и затоа на воздухопловните сили беа показател за силата на една земја “, изјави Недељковиќ за Анадолу, додавајќи дека, во прилог на некои од југо-носталгијата, се експонати во музејот како дел заедничка историја.
– Југославија имаше ескадрила на руски и американски и англиски авиони –
Првиот авион што е направени во Србија и Југославија полетал само три години по првиот во Европа. Во Белград некогаш имало четири фабрика за поризводство на авиони,во своето време се правеле ИКАР 3, Hurricen, Howker бес, како што се денес F-16 и Сухој27
Луѓето тука може да се види тоа “со кого го сакаше и со кого не му се допадна”, објаснува Недељковиќ.
Според имиња и типови на авионите изложени на стресови, јасно може да се види она што политиката беше доживотен претседател на СФРЈ, Јосип Броз Тито.
Кога ќе се стави на една страна имињата на авиони, хеликоптери, технолошкиот напредок во воздухопловството и хронологијата на меѓународната политика е тешко да се заклучи дека политичките односи меѓу Југославија и СССР, Европа и САД најдобар прикажан врз развојотр на воздухопловството.
“Со Резолуцијата на Информбирото, екс дрќавата преминува од руски на американски авиони. До 1963 година, кога во воздухопловни сили имало практично американските авиони. Во времето на железната завеса, на кубанската ракетна криза, светот е на работ на војна, конфликт, исток и запад во Југославија, а потоа можете да видите се што лета во светот. Половина ескадрила беше на рускиот МИГ, и половина од американските (Северна Америка F-86D-50-NA Сабја пес, забелешка) “, Недељковиќ, кој е задолжен за Музејот на образование и обука активности.
– “Caravela” во дворот, пристигнува и “Боинг 727” –
За музејот не е зачуван дури и еден од познатите авиони означени ЈАТ ДЦ-9 и DC-10, но овде се Conver митрополит, Lisunov 2 и 3, SC-3, и “Caravela” со “југословенска ерлајнс”.
“На целиот возен парк (ЈАТ) не е зачуван, бидејќи авионите беа исечени за период од еден месец, а тоа е премногу доцна за да биде сочуван еден од авионите, ниту еден од ДЦ-9 не е конзервиран, но тука е еден Боинг 727 и ќе биде обложена во нашиот двор “, рече Недељковиќ зборува на цивилното воздухопловство.
Посетителите на главниот изложбен простор на средба со првиот српски и балкански авион во 1909 година и почетокот на 1910 година, дизајниран и изградени од страна на пионерот во авијацијата Иван Шариќ во Суботица. Постојат голем број на авиони кои висат и тие се од периодот меѓу двете светски војни, германски, англиски, руски за обука и извидувачки авиони.
Од периодот на Кралството Југославија, постојат примероци за обука и извидувачки авион FizirinFN, но највисока вредност од колекцијата на Музејот, како што посочи, е збирка на борбени авиони и борбени-самоубијци, меѓу кои има и примери на германскиот “Messerschmimita ME-109”, на англиски Hocker Hurricena и Supermarine Spitfitera, Руската Yakovlev Цц-3 и Lljušina IL-2 и американскиот Б-47 закана.
Тука се повеќе познати видови на авиони и хеликоптери произведени од педесеттите до осумдесеттите години. Се издвојува хеликоптерот Соко, а Сикорски С-55 / H19 е добиенаод Англија во 1957 година, по средбата со Тито со кралицата на Англија. Исто така, има МИГ-21 “balabajka”, кои дошол во Југославија во 1964 година.
Во централниот дел на изложбата покажува авиони од времето на СФРЈ “Галеб”, “Јастреб” и “орел” во центарот, како ‘рбетот на нашата воена авијација индустрија.
Во сегментот на косовската војна во 1998 и 1999 година и бомбардирањето на Сојузна Република Југославија, постојат делови од Rakata Tomahawk, беспилотни летала “предатор” и други касетни бомби и проектили, и презентирани делови од “невидлив” американски бомбардери Ф-117 и F-16 . Колекцијата вклучува голем број на документи, фотографии и книги од воздухопловството, но исто така и модели првите авиони и проектили произведени од страна на Југославија, како еден од водечките земји во светот во avioinžinjeringu.
Во дворот на музејот е поставена макета од моделот на МиГ-29 по бомбардирањето на НАТО хеликоптери МИ-4A и МИ-8, Камов Ка-25 и Ка-28, хидроплан, патнички авиони Junkers Ju-52, Даглас C47.
Меѓу изложените авиони кои можеби најимпресивните сведоци на политика во Југославија и на претседателски авион “Иљушин 14”, која Хрушчов му го дал на Тито во 1957 година како чин на добра волја, пишува агенција Анадолу