Во тек се тајни преговори за широк преоден кабинет, во кој опозицијата ќе ги земе клучни министерства. Независно од тоа каква позиција заземаат сите, тие се загрижени од ситуацијата во земјата и најмногу од недостатокот на јасна перспектива како ќе се излезе од кризата.
Вознемиреноста се засилува и од недостатокот на доволно информации од јавен дали политичарите бараат патишта за компромис, или продолжуваат да стојат во партиските ровови и оттаму да бомбардирани луѓето со дезинформации, интриги и искрени лаги.
Неџаме се споменува – маглата. За неа придонесуваат и претставниците на меѓународната заедница – жители, односно кои се на работа во Скопје, или гастрономи кои доаѓаат, се среќаваат во целосна тајност со локалните и во строго молчење си одат.
Како Јоханес Хайндл, специјалниот претставник за Македонија на германскиот министер за надворешни работи Валтер Штајнмаер.
Пред две недели долгогодишниот дипломат пристигна во Скопје, сретна со кого треба од политичарите крај Вардар и си замина во целосна тишина. Ќе дојде повторно со идеи за излез од кризата и тогаш требало да зборува.
А назначувањето на Хајндл за специјален пратеник во Скопје беше прифатено како знак дека најсилната држава во ЕУ – Германија, како израз на својата загриженост за состојбата во Македонија и во регионот на Западен Балкан определува посебен свој човек, при тоа со долгогодишно искуство во слични ситуации, да понуди решение.
Пак и да се спаси, до одреден степен, имиџот на Европската унија по неуспехот на идејата на еврокомесарот Јоханес Хан и тројца европратеници да соберат на една маса во Виена лидерите на четирите главни македонски парламентарни партии.
Минатиот четврток Хајндл пристигна во Македонија, одржа серија средби во целосна тајност, на поаѓање процеди низ заби неколку стандардни фрази за потребата од одговорност на политичарите пред нивната земја и си замина.
Очекуваното решение за излез така и не стана јасно. Барем јавно. Кој знае, можеби и така треба.
Дури првиот министер за надворешни работи на независна Македонија Денко Малевски, сега професор по меѓународни односи на Скопскиот универзитет, по повод “маглата” рекол: “Британците кои имаат јаворово искуство како се управува држава, имаат изрека дека поопасна од тајната дипломатија е само блескавите дипломатија”.
Оваа британска максимадвојно важи и за земја како Македонија, каде неформални врски се поефикасни од официјалните и каде што секој со секого бил во една градинка или е одел во иста училишна клупа или бил студентс одел во банки, или едноставно е роднина или пријател. Магленска работа.
А инаку во Скопје станаа чудни работите кои правно уште ја продлабочија повеќе политичката криза. Божем немаше никаква молба за свикување на парламентот, но сепак тој се собра на вонредна седница и гласаше да ги одложи изборите од пропишаната за целта датум 5 јуни.
И за да стане каша уште завршена, со гласовите на пратениците од владејачките ВМРО-ДПМНЕ и ДУИ (Демократската унија за интеграција) на Али Ахмети ја прифати оставката на министрите од опозицијата – двајца на број, и на неколку заменици-министри, постигнати во власта со договореното од Пржино.
Со истото решение на ослободените места беа вратени претходните министри од ВМРО-ДПМНЕ – за внатрешни работи Митко Чавков и социјална политика Диме Спасов. Логиката на оваа одлука беше дека штом нема да има предвремени избори, нема потреба од привремено или “технички” влада која ќе ги организира.
Дури се зборуваше дека и Никола Груевски, поднел оставка на 15 јануари со оглед на изборите на 24 мај (тогаш!) Исто така може да се врати на чело на коалицискиот кабинет и да чека нов датум за гласови. Оттука и повторување на целата уставна процедура – оставка на канцеларијата е кабинет за подготовка и спроведување на изборите и така натаму.
Од своја страна, новиот стар министер за внатрешни работи Митко Чавков ги врати на работа сите отстранети началници на оддели и служби кои привремениот министер Оливер Спасовски од опозицијата беше отпуштени.
Така извршната власт стекна оној вид кој имаше пред јануари оваа година со исклучок дека премиер е апаратната креатура на Груевски – Емил Димитриев, а не самиот Груевски.
Демагогшки гледано, опозицијата би требало да биде задоволна. Една од нејзините главни барања – изборите од 5 јуни да бидат одложени, беше исполнето.
Но тоа беше направено на начин на кој номинално да се покаже дека Груевски, иако формално е надвор од неа, нема намера да ја предаде лесно власта. И дека ќе продолжи да создава претстава дека неговите постапки се законски и правно оправдани, барем колку што е можно.
Уште од почетокот на кризата тоа очигледно е неговата линија – да се најде политичко решение за излез преку избори, кои тој и неговата партија ќеа победи, и тогаш да се бара правно решение на обвинувањата на опозицијата за злоупотреба на власта и огромна корупција, кои во голема мера имаат основа .
Уште повеќе што е јавна тајна неговото влијание и дури контрола над судството. Додека преку континуираното инсистирање на одложување на изборниот ден веќе на двапати – 24 мај и 5 јуни, опозицијата сака прво правен лек – обвиненија и пресуди против Груевски и неговото опкружување врз основа на изнесените прислушивања и дури потоа политичка победа на парламентарни избори.
Кога и да се тие. Затоа лидерот на Социјалдемократскиот сојуз и на опозицијата, Зоран Заев, пак и демонстрантите низ цела Македонија, веќе месец и половина даваат поддршката на Специјалното обвинителство, која според договореното од Пржино во јули минатата година беше формирана токму да ги истражува злоупотребите и корупцијата по врвовите на власта.
Но во мај од проусловените аранжмани во резиденцијата на амбасадорот на ЕУ во Скопје во населбата Пържино остана само тоа – Специјалното обвинителство. Се друго потона некаде помеѓу молба и политичката експедитивност.
А дека се водат било какви преговори, тоа е факт. Тајни, но се водат. Претставниците на четирите главни парламентарни партии се сретнаа за да оформуваат рамката на широко влада – стручно, техничка или со минимално политичко учество, но широко, со учество на опозицијата, се разбира, што да преземе власта и да го расчисти ситуацијата до нов датум за избори .
Македонија веќе има сличен преседан во 2001 година за време на тогашната криза во земјата. Но како што ми потврдија мои соговорници, проблемите се два – прво, барањето на опозицијата да ја преземе клучните министерства во идниот широк кабинет и најмногу на МВР, се разбира, и второ, претседателот Ѓорге Иванов да го откаже оздравување на пакетот од 56 лица. Самиот Иванов деновиве, пак, изјави дека ако биде потребно, пак би го направил она што го направи.