Пропагандната активност на “Исламска држава”, помогнала да примами повеќе од 30 000 странски борци во Сирија и Ирак, но падна драстично откако милитантната група беше подложена на воен притисок, покажува истражувањето на истражувачи на тероризмот од американската воена академија “Вест Поинт” .
Покрај тоа, истражувачите открија дека има фрапирачко оддалечување од публикациите и социјалните медиуми, прикажуваат една функционална држава со надлежни чиновници, просперитетен бизнис и задоволни граѓани. “Исламска држава” (во понатамошниот текст уште ИД или ДАЕШ) тврди и дека гради нов калифат (или обединета муслиманска територија) – тврдење што станува неубедувачко.
“Пропаѓањето не се сведува на електронските медиуми”, вели директорот на Центарот за борба против тероризмот кон академија “Вест Поинт” Даниел Милтон, кој е и автор на новиот извештај. “Халифатот беше најпозната примамлива стока. Сега веќе не можат да кажат дека прават работите кои ги претворат во држава, а токму на тоа се должеше огромната привлечност “.
Во шпицот на медиумското производство на “Исламска држава” – во август 2015 година, групата објави над 700 материјали преку свои официјални медиуми во Сирија и уште неколку земји. Во август 2016 година, по една година од воздушни напади и други акции, нивниот број се намали под 200, покажува истражувањето.
Во истиот период уделот на материјалите со воена содржина се удвои на 70%, поместувајќи го фокусот од управувањето, на трговијата и други теми, посветени на цивилниот живот.
Утврдените податоци одразуваат лавина од пропаѓање на “Исламската држава” – пресврт по ненадејниот пораст во 2014 година во однос на заземена територија, така и на ефикасноста на пропагандата. Експертите предупредуваат дека идеологијата, која за муслиманите претставува како водечка апокалиптична битка со немуслиманите, најверојатно, ќе продолжи да ги инспирира, иако терористички акти долго откако халифатот веќе нема да го има.
Започната во 2014 година, пропагандата на “Исламска држава” беше ефективна не само затоа што често беше вешто и квалитетно изработена, а поради својата порака за неизбежна победа, која ги повикува муслиманите ширум светот да се приклучат на успешните напори за изградба на држава.
Повеќето од групата ширеа материјали за заземањето градови и територии во Сирија и Ирак, а потоа во Либија и на други места, но толку големата резонанца наоѓаше свое послание меѓу младите муслимани на Блискиот Исток и Северна Африка, а во некои европски земји тоа беше во помал обем, како дури и во САД.
Откако воената офанзива на САД и нивните сојузници ја намали територијата на дејствување на групата и ликвидира некои нејзини возачи, таа почна да личи помалку на верска држава со иднина и повеќе на уништета терористичка армија.
Во април Пентагон соопшти дека приливот на борци во Сирија е намален од 2.000 на месец на околу 200. На крајот на јуни Брет Макгрк, претставникот на претседателот Барак Обама во коалицијата против “Исламска држава”, објави дека групата е прогонета од речиси половина окупиранатериторија во Ирак и дека бројот на странски борци е намален од 33.000 на 20. 000.
Џ. М. Бургер, коавтор на книгата “ИД: Државата на теророт” и вонреден соработник во Меѓународниот центар за борба против тероризмот во Хаг, рече дека други истражувачи откриваат стабилен пад во медиумската продукција. “Секој кој следи тоа го гледа.
Се намалува утопискииот патос, со кој почнаа, а тоа се одразува на нивната способност да врбуваат луѓе “, вели тој.
Центарот за борба против тероризмот на “Вест Поинт” ја следел медиумската продукција во последните две години, истражувајќи само видео продукти од извори за кои сметаат се на “Исламска држава” за “официјални”: видео; публикации, содржини слики на “Твитер” и на друго место, и она што го нарекува репортажи во слики – збир на слики со придружен текст. Пропуштањето на чисто текстуалните пораки прави полесна обработката на обемот и нагласува материјалите со поголем потенцијал за влијание, објасни Бургер.
Според Даниел Милтон во главната дел падот во медиумската продукција е директен резултат на воените дејствија, при што им се уништени и инфраструктура, и авторите на пропагандни материјали. “Луѓето кои се занимаваат со медиумската дејност во” Исламска држава “, исто така се борци и додека се борат, не можат да шират пораката”, рече тој.
Некоисе убиени при воздушни напади и се пофалени како “медиумски маченици”, дополнува Милтон. Во понеделник “Исламска држава” шири пофалба за својот “министер за информации” Уаил ал Фајад, убиен при американски воздушен удар во Ракка минатиот месец, како соопшти американскиот центар за набљудување на џихадистички медиуми, SITE.
Медиумската продукција може да е намалена и поради напорите на компаниите кои управуваат со социјалните медиуми, а особено “Твитер”, да ја спречат “Исламска држава” да ги користи нивните платформи. Откако Твитер започна упорно да затвора сметки на нејзините поддржувачи, групата се пренасочува кон “Телеграм” и други платформи, а зголемениот напор да се избегнат мерките против групата најверојатно исто го забавува медиумското производство, забележува Милтон.
Кога бунтовничката армија презеде прва офанзива во Ирак во 2014 година и го сврте вниманието на светот, обилните пораки на “Исламска држава” беа неочекувани.
Наместо да ги повикува западњаците да вршат напади во земјите си (како што правеше пример Јеменски огранок на Ал Каеда), таа ги покани да дојдат во калифатот.
Во едно маестрално изработено видео врбуван Канаѓанец ги повикува од Северна Америка да ги доведат семејства во Сирија. “Семејствата ќе живеат тука исто толку безбедно, како кај вас. Знаете дека имаме широка територија тука во Сирија”, велеше џихадистот Андре Пулен.
Збирките од слики објавени на различни веб страници, покажуваат просперитетна трговија во Ракка (сирискиот град кој за џихадисти станаа своја престолнина) и често упатуваат порака за нормалност: прометни фабрики, добро наполнети со стока штандови, деца кои пливаат и играат. Посланието до луѓето, привлечени од идејата за калифатот, е дека тие ќе откријат многу повеќе од војна – ќе најдат просперитетна, среќна млада држава.
Тоа почна да се менува во 2014 година, откако САД и нивните сојузници започнаа воздушни напади и “Исламска држава” почна да шири ужасни кадри со обезглавувањето на новинари и хуманитарни работници. Двојна порака за мир и војна, сепак се задржи.
Врв во видео продукцията настапи кон крајот на летото на 2015 година, оттогаш, додека воздушните напади во Сирија продолжија, а копнените сили ја намалауваа територијата во Ирак, за групата стана тешко да одржува ветување за држава, подготвена да пречекува желни нови засилувања.
Истражувањето на “Вест Поинт” разликува знаци на опаѓање дури и во потресни медиумски материјали: помалку видеа со егзекуции на заробените непријателски борци и повеќе со егзекуции на борци од “Исламска држава”, вмешани во шпионажа или предавство.
Според истражувачите промената сведочи за зголемена анксиозност од продирање на вградени луѓе и желба да се одвратат оние кои се обидуваат да се префрлат во халифатот.
Иако падот во пропагандата е добра вест за оние кои се обидуваат да ја ослабат и поразат, веројатноста заканата што групата претставува, да исчезне, е мала.
Повеќето стручњаци велат дека опасноста од терористички напади на Западот најверојатно ќе се зголеми, под услов борците во Сирија напуштат бојното поле и се враќаат дома – феномен на кое веќе сме сведоци во Франција и Белгија.
Милтон рече дека едно вознемирува, а тоа е непредвидлив, долг проблем кој е поврзан со внатрешната пропаганда на групата, со која таа ги облекува милионите жители на териториите кои ги контролира во Сирија и Ирак. Многу од нив се деца, на кои им се влева фанатизам.
“Што ќе се прави со овие деца, преживеале такви работи и се изложени на овој светоглед? Тоа е долгорочен проблем”, и загрижува, вели Милтон.