Ако италијанскиот премиер Матео Рензо изгуби на референдумот за уставни реформи, шансите на антисистемското движење “Пет ѕвезди” да ја преземе власта ќе се намалат, наместо да се зголемат.
Рензо изјави дека ќе поднесе оставка ако луѓето гласаат против него на 4 декември, а пазарите се загрижени дека ова може да отвори вратата за опозициското движење “Пет ѕвезди”, кое го негира еврото.
Последните анкети даваат значителна предност за одговор со “не”, што ја зголеми разликата помеѓу каматата на италијанските и германските 10-годишни референтни обврзници до двегодишен максимум, делумно поради загриженоста што изгледаше незадржлив по подемот на “Пет ѕвезди”.
Аналитичарите велат дека е поверојатно е дека по гласањето со “не” на референдумот Италија да се врати на старата консензуална политика со традиционални партии во левиот и десниот простор, кои се обединети од заедничкиот интерес да годржат антисистемското движење “Пет ѕвезди” во опозиција.
Клучот за ова е реформа на изборниот закон, кој во голема мера е во корист на “Пет ѕвезди” и кој според зборовите на Рензо оваа недела треба да биде променет пред следните избори, закажани за 2018 година, без оглед на исходот од референдумот.
“Јасно е дека како стојат работите, сегашниот закон би го довел” Пет ѕвезди “на власт. Со промената ќе се појават многу варијанти за излез од изборите”, рече Пиеро Игнација, професор по политички науки на Универзитетот во Болоња.
Последните три пати изборите во Италија беа организирани врз основа на изборен закон кој никој не го одобруваше. Конечно беше објавено дека тој е спротивен на Уставот.
По многу обиди за реформа Рензо конечно успеа минатата година и воведе т.н. Италикум, или систем за гласање на два круга, при што водечките две партии од првиот круг се јавуваат во втор круг, кој ветува значително парламентарно мнозинство на победникот.
Првично се мислеше дека законот ја фаворизира Демократската партија на Рензо, но од тогаш поддршката за “Пет ѕвезди” порасна и сите неодамнешни анкети покажуваат дека
движењето со леснотија би триумфирло при гласање во два круга.
Вознемирена од овие анкети, Демократската партија објави овој месец дека сака да го укине вториот круг и да го преиспита начинот за распределба на местата при гласање во еден круг.
Десноцентристичката партија “Форца Италија” на поранешниот премиер Силвио Берлускони ја поддржува оваа позиција и повикува на враќање на пропорционалниот изборен систем.
“Ако никој не освои несомнено мнозинство, тогаш двата (политички) блока ќе треба да се договорат за формирање на коалиција, како станува во Германија”, рече Берлускони за радио Ер-Те-Ел минатата среда.
Во минатото движењето “Пет ѕвезди” ја отфрлаше можноста за каква било коалициски договори, за да не направи компромис со идеалите. Тоа значи дека при пропорционален изборен систем може засекогаш да остане во опозиција, како силната Комунистичка партија во Студената војна.
Иако е фаворизирана од Италикум, движењето “Пет ѕвезди” исто инсистира на промена, велејќи дека новиот закон не е демократски.
“Ова покажува на луѓето дека сме различни и не го следиме само сопствениот интерес, како и другите партии”, рече пратеникот од “Пет ѕвезди” Данило Тонинели.
Тој го составил проект за изборен закон, кој исто така предвидува враќање на пропорционален изборен систем, но со висок праг за влез во парламентот, што ќе се елиминираат малите партии и ќе се фаворизираат поголемите.
Првично овој систем може да доведе до широки коалиции меѓу левичарски и десничарски партии, но според Тонинели избирачите конечно ќе разберат дека ваквите сојузи не се функционални и масовно ќе се свртат кон “Пет ѕвезди”.
“Размислуваме во долгорочна перспектива. Но никогаш нема да го прифатат предлогот. Ќе направиме изборен закон, кој максимално ќе ги повреди” Пет ѕвезди “,” рече тој.