Во целата своја блескава кариера тој се издвојувал најмногу со бизнис талент и со афинитетот кон Русија
Несомнено еден од најконтроверзните кандидати за администрацијата на САД при новиот претседател Доналд Трамп е Рекс Тиларсон, досегашниот извршен директор на американскиот нафтен мастодон “Ексон Мобил”. Тој е само еден од десетиците мултимилионери и милијардери, на кои треба да ја дефинираат иднината на најмоќната држава на планетата. А оттаму и на сите во светот”.
Иако е различен од ограничените генерали и банкари, избраниот од претседателот Трамп, не е доволно да прави впечаток за иден прв дипломат на САД, кој во сутина е трговец од највисок ешалон, кој сигурно ќе изненади со некои квалитети.
Од професионална гледна точка Тиларсон поминал целата своја кариера (41 година) во “Ексон” – компанија актуелно проценета на над 370 милијарди долари и една од наследниците на глобалниот нафтен монопол од деветнаесеттиот и почетокот на дваесеттиот век “Стандард оил” на Џон Рокфелер. Роден во Тексас на 23 март 1952 година и почнал работа во компанијата во 1975 година на базната инженеринг позиција. Идниот државен секретар ќе оди цврсто по скалата на хиерархијата на нафтениот мастодон, за да заземе конечно место меѓу еден од 30- тие најмногу високи ценети менаџери во САД. Годишната плата на Рекс Тиларсон за минатата 2015 година е 24,3 милиони длари, а неговото лично богатство во банкарски средства изнесува околу 218 милиони долари, прикажани според официјални податоци. При пензионирање ќе преземе дополнителни 70 милиони долари.
Во целата своја блескава кариера Тиларсон се издвојува најмногу со бизнис талент и со афинитетот кон Русија, која тој ја промовира како главно поле за експанзија на компанијата уште како помлад директор во 90-тите години, кога огромните руски резерви беа речиси целосно отворени за секакви потенцијални странски инвеститори. Патот натаму сепак минува низ повеќе традиционална дестинација – Јемен, каде во 1995 година предводи локалните производствени и трговски капацитети на “Ексон”.
Во втората половина на 90-тите години, сепак САД почнуваат да ги губат позициите во арапската земја која е опфатена со трајна внатрешна нестабилност, постепено се претвора во еден од првите бази на терористичката мрежа “Ал Каеда” на Арапскиот полуостров. Во тоа време – 1998 година, Рекс Тиларсон е назначен за директор на холдинг-компаниите на “Ексон” во Русија и особено развиена од страна на компанијата наоѓалишта во регионот на Каспиското Море. Уште тогаш станува познат по тесните контакти кои се врзани заедно во Кремљ.
Од една страна, со тогашниот руски претседател Борис Елцин, но од друга страна, најмногу со неговиот последен премиер, Владимир Путин, со кого директно преговараат за инвестициите кои американскиот нафтен конгломерат ги прави као “голема страна” на крајот на минатиот и почетокот на овој век. Нешто повеќе – директорот на престижниот американски тинк-тенк – Центарот за стратегиски и меѓународни студии на Универзитетот “Џорџтаун”, Џон Хамрен вели дека Тиларсон е Американецот, кој поминал повеќе време разговарајќи со Путин од кого и да било друг во историјата на билатералните односи САД – Русија на какво и да било ниво. Повеќе и од поранешниот државен секретар и гуру на меѓународните односи Хенри Кисинџер, кој во текот на годините создавал чувство дека зборува со Москва “секоја среда”.
Во 1999 година двете подружници на Рокфелеровата “Стандард оил” – “Ексон” и “Мобил”, се спојуваат и Рекс Тиларсон зазема и функцијата на извршен потпретседател за прашањата на технолошки развој на неоплазми (добар стар) енергетски мастодон. Во 2004 година е избран од бордот на директори на компанијата за нејзин претседател, а две години подоцна и за извршен директор на “Ексон Мобил”. Цело ова време односите со Русија остануваат врвен приоритет за Тиларсон. Промените во администрацијата на САД од Буш помладиот кон Обама во 2008 година не нанесува никаква повреда на неговите врски со Кремљ. Уште пред крајот на првиот мандат на Обама, во 2011 година, директорот на “Ексон Мобил” потпиша договор за развојот на големите наоѓалишта во Арктикот во вредност од 300 милијарди долари со тогашниот премиер Владимир Путин. Така – приказната е циклична! По враќањето на Путин во Кремљ во 2013 година на Рекс Тиларсон му е даден Орден за пријателство со Русија.
Иако е единствениот препознатлив од шестмината Американци носител на наградата во текот на годините, директорот на “Ексон” дефинитивно прави впечаток. Уште повеќе што по воведувањето на санкциите против Русија поради инвазијата во источна Украина во текот на летото на 2014 година компанијата на Тиларсон е единствената со “одложување” до октомври, за кое време “открива” нафтено наоѓалиште со капацитет до 750 милиони барели за Москва. Сфаќајте – луѓето околу “човекот” се потпираат на многу профит содржана во идните односи меѓу “петродипломатот” и светот.
Пријателе Сечин!
Рускиот вицепремериер Игор Сечин се смета за водечкиот фактор во фракцијата – високопостовени поранешни офицери на советските тајни служби, им помогнала патеката на распадот на СССР и актуелно владејат со земјата преку Кремљ. И најголемиот пријател на Тилаорсън на Црвениот плоштад. Сечин е и главен партнер во трансакциите на “Ексон” со руската државна компанија “Роснефт”, на која е генерален директор. Со исклучок на некои меѓународни санкции, загубените од Американските дадени стотици милијарди во руската нафта во последните години може да се покажат на врвот на прстите.
За него
“Трампизмот” пред светот
Тиларсон е ужасен избор. Можете ли да замислите, ако треба да ја претставува Америка? Можно ли е да добиеме подобри услови за нови работни места во САД? Можете ли да замислите, ако тој е човекот кој ќе најде начин да го оправда “трампизмот” пред светот.
Њут Гингрич, републиканец, поранешен претседател на Конгресот на САД
Ќе возиме велосипеди
Една од моите најголеми амбиции е да се вози велосипеди заедно со Рекс Тиларсон по главните автопати на САД.
Игор Сечин, вицепремиер на Русија
За мене најголема предност е дека ги познава доволно играчите во светот и ги познава добро. Работи за договори кои не се само во негов интерес, но во интерес на државата за која работи.
Доналд Трамп, новиот претседател на САД
Изборот на Рекс Тиларсон за државен секретар е загрижувачки и апсурден. Тоа значи руското раководство да ја одредува нашата надворешна политика.
Боб Менендес, сенатор