Ракија не се пече само на есен, непосредно по бербата на грозјето, како што многумина мислат, туку многумина не знаат дека „пустата“ се пече и во зима, но и на пролет. Во многу тиквешки дворови и во ова време ќе го почуствувате мирисот на запалени казани, во кои се крчка многувековната традиција. Мирис што и самиот опива со својата магичност, уште пред да ја сефтосате ракијата која со многу мерак ја приготвуваат тиквешките гостопримливи домаќини. Во ова време, на овој своевиден ритуал на овие простори, му пристапуваат оние кои малку подоцна го обрале грозјето па го ставиле комињето на топло во своите гаражи или подруми и прва згодна прилика пристапуваат кон најраспространетиот обичај во регионот, кој ги разликува нив од останатите. Или како што коментираа некои од моите соговорници, дури и најубавиот коњак во светот, францускиот, се приготвува токму во ова време, на пролет.
А тиквешани, верни на традицијата, за време на печењето ракија, во казанот ставаат пиле или крап кои со часови се крчкаат и претставуваат атракција и специјалитет што го привлекуваат вниманието на домашните и странските гости.
-Нема ништо поубаво од пијаниот крап и пиле, ни вели неготинецот Тасе Илиев, додека го подготвува мезето кое на традиционален начин го приготвува за својот пријател планинар.
Седат крај казанот за печење ракија, раскажувајќи за згодите и незгодите во планина и додека чекаа да претече течноста која потоа со мерак ја дегустираат.
– Со векови наназад тиквешани печат ракија. Додека секоја капка како конец се влече, со часови на пареа се крчкаат специјалитетите пијан сом или крап и пилиња. Зачинети и наполнети со вкусен зеленчук. Морковче, кромидче, лукче, прсти да излижеш. Сето тоа се става во фолија, па во девет најлонски кеси и се пушта во казанот. Кога ќе истече ракијата во кофата, готово е и мезето, објаснува тој додека домаќински ги подготвува специјалитетите.
Признава дека не е кој знае колку голем пијач и дека милува да дегустира со мерка домашна тиквешка, во добро друштво и за поубаво расположение.
– Да се испече квалитетна ракија, а истовремено да се подготви и добро мезе за да и се направи сефте, е рамно на уметност. Тоа го можат само луѓето кои го работат тоа со љубов и за своја душа. И во ерата на компјутерите, распалените казани во најголемиот лозарски крај на Македонија се ги собираат најблиските на едно место. Или како што ние се шегуваме, измислија виртуелни војни, фарми или градежни работи на интернет, но за среќа печењето ракија се уште е задоволство што се доживува само крај врелиот казан што мора постојано да се лади со вода. Кога се има друштво, задоволството е уште поголемо, коментира Илиев.
Дека е тоа така, климајќи со главата, потврдува и гостинот Фено Наков, додека му помагаше на пријателот, ставајќи му дрва на распламтениот оган. Не бевме само ние тие што очекувавме да ги вкусиме крапот и пилето кои се пијанат во морето од комиње. Тука беше и мачето кое предеше топлејќи се под казанот, не мрднувајќи, чекајќи ја гозбата која веќе ја намириса со своите изострени сетила.
– Сомовите, краповите или пилињата опијанети во комиње како специјалитети на ова поднебје, полека но сигурно стануваат и еден од брендовите по кои е препознатлива Тиквешијата. Благодарение на развојот на винските патишта и нивното вкрстување, тие се повеќе го привлекуваат вниманието на туристите од најразличен калибар. За сите нив заедничко е тоа што сакаат на лице место да видат како се пече ракија или се точи вино, како крапот или пилето се пијанат во комињето од кое се раѓа надалку познатата тиквешка домашна ж’та, се замеша и тој во муабетот.
Подготовката на специјалитетот трае неколку часа. За тоа време може да се разговара, да се дегустира од ракијата што ја нуди куќата, да се ужива во магијата што ја даваат дрвата кои пукаат додека горат во огнот и наоколу шират блажена топлина. Или едноставно, може да се отиде дома и да се заврши некоја обврска, додека специјалитетот да биде готов. Домаќинот за цело време мора да остане крај казанот. Мора да види кога протекла првата капка ракија, постојано да ја мери јачината на алкохол за да знае кога треба да се прекине печењето. При крајот на целата постапка и кога специјалитетот е веќе готов, повторно се собира старото друштво, збогатено со други членови од семејството. Не се знае кој е понестрплив да касне од крапот и пилето, мачето кое веќе е будно и се вртка наоколу, чиниш ќе скокне врз јадењето или ние луѓето.
Уште со првиот залак се уверивме во извонредниот вкус на печени крап и пиле. Месото се топи во устата. Сите со пофалби за мајсторот, а тој со ветување дека повторно ќе викне на ваква седенка.
Светлана Дарудова МИА