Ако го добие она што го сака, наскоро Хрватска ќе може да поразува цели во централна Србија. Така гледаат на работите во Белград и преземаат контраофанзива: порачуваат руско оружје. Што воопшто се случува на Балканот?- анализира DW.

Изгледа како заплет од “Војна на ѕвездите”, но не е – M270 MLRS против S-300. Всушност, станува збор за два вида на оружени комплекси, во кои се цел двајца соседи на Балканот, кои се уште не го закопале непријателството меѓу себе: Хрватска и Србија.

Уште во средината на октомври хрватското Министерство за одбрана се надеваше да добие 16 мобилни артилериски системи од американските воени резерви. Што не е нешто невообичаено: Пентагон редовно ги снабдува своите сојузници во НАТО со оружје. Сега, сепак, по информации на медиумите, Хрватска се обидува да си набави и балистички проектили за ракетни лансери со дострел од 300 километри. “Тоа се моќни оружја кои ќе ја сменат целосно военото рамнотежа во регионот”, напиша по тој повод хрватскиот “Јутарњи лист”.

Србија реагира брзо. “Сигурно Хрватите не се снабдуваат со оружје, за да ги изложат веднаш во музејот”, истакна српскиот премиер Александар Вучиќ. Хрватска би можела теоретски да ја порази секоја цел во централна Србија. “Ние нема да бидеме лесна цел”, рече Вучиќ за време на средбата со рускиот вицепремиер Дмитриј Рогозин во Белград. И ете, Рогозин предложи на својот домаќин рускиот противракетен комплекс S-300, а најнапред му подари макета на одбранбените лансери. Околу НАТО бомбардирања во 1999 година ова оружје доби речиси митски слава: многумина се убедени дека сè е требало да изгледа поинаку, ако Русите беа ја опремиле навреме српската армија со овој одбранбен комплекс.

Соседите не се љубат

Оваа “трка во вооружување” меѓу поранешните воени противници Хрватска и Србија е прилично фарса, тврди воен набљудувач на белградскиот весник “Политика” Љубодраг Стојановиќ. “Тука се истрелуваат вербални гранати, иако речиси веројатноста за појава на нов вооружен конфликт во регионот е минимална. Станува збор само за еден вид психолошка балканска војна”, вели тој.

Загребскиот социолог Озрен Жунец исто мисли така. Хрватска и Србија немаат политички, економски, етнички или други причини да влошуваат билатералните односи. “Медиумите, делумно вештачки, ја разнесуваат темата за вооружување. Има и некои политичари, кои сакаат да заработуваат поени”, вели тој.

Меѓусебните хулења се тестирана политичка тактика и во Србија, и во Хрватска, и служат за правење на гласови меѓу националистичкиот електорат. Неодамна во дебатата се вклучи и српскиот министер за надворешни работи, Ивица Дачиќ. “Ние ви почитуваме како соседи, но не ве сакаме. Или поточно те сакам колку и Папуа Нова Гвинеја”, изјави тој. Хрватскиот министер за одбрана Анте Котромановиќ веднаш реагираше и потсети дека премиерот Вучиќ и министер Дачиќ беа застапници на војната во 90-тите години и дури ја подгреваа. “Србија мисли дека може да влезе во ЕУ и истовремено да продолжи да соработува со Русија? Како ли пак не!”, одговори хрватскиот министер.

Штотуку САД ги симнаа санкциите против Иран, Хилари Клинтон веќе сака нови

Отсуство конфликт меѓу САД и Русија

Во новонастанатиот спор некои експерти гледаат и трагикомични елементи: две од најсиромашните балкански земји се удираат во гради со високотехнолошки системи на оружје на две светски сили. При тоа никој не знае дали оружјето воопшто ќе бидат доставено. Хрватскиот политиколог Томислав Јакиќ гледа зад сето ова тајна геостратешка борба на силите меѓу САД и Русија. “Тоа е на штета на Хрватска, на Србија и на целиот регион. Актерите во двете држави, кои ја почнуваат оваа трка во вооружување, треба да бидат свесни и со последиците”, предупредува тој.

Експертите за безбедност не ја исклучуваат варијантата САД всушност да испорачуваат оружје на Хрватска. Ова може да ја натера Србија, која е резервирана спрема НАТО и се чувствува поблиска со Русија, да ја преобмисли евроатлантската интеграција. Бидејќи на Балканот само Србија и Босна и Херцеговина се уште не се во членки на НАТО. Сите други земји во регионот или веќе се во Алијансата, или се кандидати за членство.

“Малку политички драматизам”

“Западот верува дека евроатлантската интеграција е силна мотивација за балканските земји. А Русија не е централен мотив во нивната политика. Негодувањето од оружените купувања на Хрватска ќе помине релативно брзо. Се чини дека Западен Балкан не можат да поминат без малку политички драматизам” коментира за прокси случајот за Југоисточна Европа во германското Министерство за надворешни работи Ернст Рајх.

Експертите од двете земји не прават илузии дека непријателството меѓу Хрватска и Србија ќе заврши наскоро дури и ако сегашниот спор околу оружените испораки некако биде изгаснат. Бидејќи има доволно други теми кои пловат во последните две децении – почнувајќи од толкувањето на југословенската војна, која помина низ судбината на исчезнатите и дојде до спорната граница на Дунав. А медиумите во двете земји само тоа и чекаат – некој да им дофрли мамка.