Автоматскиот одговор на турските лидери на последниот терористички напад во земјата – самоубиствениот бомбашки напад од неделата во Анкара, при што беа убиени 37 и ранети над 100 лица – претпоставува дека Реџеп Тајип Ердоган, најсилниот претседател на Турција, и неговата неоисламистичка партија не се полни со идеи како да стават крај на она што се повеќе изгледа како влечење кон хаос.
Најголем проблем за американските и европски сојузници на Турција е како да биде укотвена стратешки важната муслиманска демократија, членот на НАТО и кандидат за ЕУ, која долго време се смета за витален бастион на стабилност во опаснот регион. Некогаш сигурен, сокузник сега Турција се чини дека е во опасност од имплозија. Со Ердоган Турција тоа е фикција за сојузник на Запад и имагинарен пријател на Европа. Оваа дилема ќе ја достигне критична состојба поеабо а оваа недела, кога германската канцеларка Ангела Меркел се обидува да склучи договор со Турција за сириските мигранти. Ердоган инсистира за безвизно патување на Турците, забрзување разговорите за пристапување и игнорирање од страна на Брисел на кршењето на човековите права во замена за неговата соработка. Неколку земји од ЕУ, особено Франција и Кипар, се цврсто против. Ердоган го има нападот од неделата, вториот во Анкара за два месеци, во склопот на контекст: како дел од националната битка на живот и смрт против сивата сила, со цел извршување и уништувањето на Турција. Тоа е единствената мелодија во неговиот репертоар. Таа ја користи нејзината застрашувачки порака за да ги одработи изборите , да ги сплоти националистите и да ги делигитимира противниците.
“Нашата земја никогаш нема да го предаде своето право на самоодбрана пред лицето на секаков вид терористички закани. Сите наши сили за безбедност, со нашите војници, полицајци и селски чувари, водат решителна борба со цената на својот живот против терористичките организации “, рече Ердоган, игнорирајќи фактот дека жртвите од неделата беа цивили.
Очекувано за виновни се посочени страшилото на Ердоган – Курдската работничка партија (ПКК), иако најверојатен виновник е екстремистичката отцепена група “јастреб за слобода на Курдистан”, која го изврши нападот во Анкара на 17 февруари.
Кога минатата година во главниот град рокна бомба, Курдите повторно беа првите обвинети. Подоцна се покажа дека виновна е Исламска држава. Следејќи го вообичаеното сценарио Ердоган нареди воздушни напади за одмазда во понеделникот по цели на ПКК во северен Ирак, друг пример како турскиот лидер се разгневува под притисок. Тоа е опасен рефлекс. Минатата година Ердоган нареди соборувањето на руски воен авион, кој влезе накратко од Сирија во турскиот воздушен простор. Билатералните односи се ужасни и досега. Силите за безбедност ги засилија операциите во етничките курдски области во јужна и југоисточна Турција, при што убија стотици луѓе и разселија десетици илјади од минатата година досега. Во понеделникот, поддржани од тенкови, беше наметнат и вечерен час и воена состојба во Јуксекова и Сирнак, во близина на ирачката граница, и во Нусајбин, во близина на Сирија. Внатрешниот за Турција курдски проблем е само еден од предизвиците што конфронтирачката пристап на Ердоган се изострува. Турција е во војна со прекини. Почна со сириските курдски милиции, борејќи се против ИД во северна Сирија. Анкара се плаши дека тие ќе се обидат да создадат посебна политичка единица поврзана со автономниот курдски регион во северен Ирак и дури со самата Турција. Знаци на социјално распаѓање може да бидат видени исто во манипулација на правда од Ердоган, повторувачки закани за гонење на прокурдски пратеници и политичари, намалување на слободата на медиумите и независното новинарство, неконтролираната корупција и неговиот обид за прифаќање на нов устав, кој му дава претседателски овластувања како оние на Владимир Путин.
Тој е опседнат со наводниот заговор на “паралелна држава” против него, за која се тврди дека е предводена од неговиот поранешен сојузник во егзил Фетхуллах Гулен, и нареди извршување на масовни апсења. Во текот на викендот, лидерот на главната опозициска Републиканска народна партија Кемал Киличдароглу рече дека владејачката Партија на правдата и развојот на Ердоган нема да се сопре ништо за да остане на власт.
“Чекор по чекор Турците се лизгаат кон авторитарен режим … АКП во моментов е во позиција да изврши сè, за да не ја напушти власта, вклучувајќи [да изврши] политичко убиство”, рече тој. Позицијата на Ердоган “Со мене или против мене” ја соочува Турција против долгогодишни сојузници. Миграцијата која според ОН и хуманитарните агенции можеби е незаконска, е само последниот засега проблем. Минатата есен, кога го посети Брисел, тој се налути и се закани да ја преплави Европа со бегалци, додека ЕУ не се поклонат пред неговите барања за пари.
Тој често и се се потсмева на ЕУ и ја прекорува нарекувајќи ја елитистичка, исламофобски христијански клуб. Тој решително ги отфрла европските критики поради растечкиот проблематично контрола врз медиумите и кршењето на човековите права. Ердоган се најде под ударите и на администрацијата на Обама за тоа како најдобро да се бори со ИД и за неговиот прекуграничен артилериски напад против сириските курдски милиции, на кои Вашингтон гледа како на корисни сојузници против џихадистите и режимот на Дамаск. Во интервју неодамна Барак Обама го опиша Ердоган како срушен и авторитарен. Кога Турција го симна рускиот авион, САД беа речиси толку вознемирени, колку и Москва, особено кога Ердоган побара поддршка од НАТО.
Во лицето на Ахмет Давутоглу, премиерот на Турција, Западот има внимателен соговорник, кој ќе стори сé за да склучи договор за мигрантите и бегалците со ЕУ оваа недела. Само што Давутоглу, е поранешен професор кој му ја должи политичката кариера на Ердоган. Тоа го прави Ердоган уште посилен и тешко контролиран претседател – и во неговите раце е иднината на Турција . Како сигурен партнер
………………
Симон Тисдал, “Гардијан”