Со невиден потрес во вооружените сили, превреднување на надворешната политика и најголемата чистка во современата нејзина историја, Турција целосно е преобразена по неуспешниот обид за државен удар на 15 јули. Аналитичарите предвидуваат големи промени во оваа земја членка на НАТО, со население 79 милиони луѓе, која се граничи на запад со Грција и на исток со Иран.
Останува да се види какви ќе бидат последиците од овој процес врз политиката и турскиот бизнис. Ова се вели во коментар на Агенција France Presse. Животот небаре се вратил кон својот ритам во Истанбул и Анкара, каде ужасно жители доживеаја бомбардирања извршени од борбени авиони и тенкови во ноќта на пучот.
Огромните турски знамиња, закачени по јавните згради, многубројните транспаренти, фалење на неуспехот на обидот за преврат, и портретите на убиените “маченици”, потсетуваат дека животот не е сосема ист по неуспешниот обид за државен удар на 15 јули.
Заговорот, кој според турските власти бил организиран од мистериозен проповедник Фетхуллах Ѓулен кој живее во САД , имал за цел да го собори претседателот Реџеп Таип Ердоган. На крајот сепак бунтовници беа уапсени со илјадници што овозможи на Ердоган да ги изведе најголемите промени по основањето на турската република во 1923 година.
Државниот удар беше предводена од поврзани со Гулен претставници на армијата – институција – столб на републиката. Непосредно по пучот речиси половина од генералите беа уапсени и отпуштени. Објавувајќи вонредна состојба Ердоган ја стави под своја власт и власта на армијата, која во минатото изврши три успешни преврати во 1960, 1971 и 1980 година.
“Револуционерниот” процес на зајакнување на власта на цивилите се врши од страна на Владата со цел уште повеќе да се намали улогата на војската, напишаа Метин Ѓурчан и Меган Жисклон во документ издаден од аналитичкиот Истанбулскиот политички центар (IPC) Според двајцата политиколози понатаму властите имаат избор помеѓу тоа да ги продолжат реформите на демократски начин и да господарат над војската без да се консултираат. Турција според нив е пред стратешка кривина.
Поради сеприсутните чистки преземени по пропаднатиот пуч, Турција беше обвинета од Западот за лов на вештерки. Повеќе од 81 000 чиновници бев отстранети и близу 35 000 луѓе – уапсени, пишува уште БГНЕС. Анкара ги отфрли критиките и за возврат го обвини Западот дека не пројавува солидарност, а провладините медиуми дури видоа интервенција на САД во заговорот.
Можно е односите меѓу Вашингтон и Анкара да се влошат заради проблемот со Гулен, за чија екстрадиција Турција инсистира. Покрај тоа кандидатурата на Турција за ЕУ преживува најтешката криза поради репресиите во земјата. Австрија дури повика да бидат прекинати преговорите за членство. Државниот удар на никаков начин не беше тест во кој ЕУ или САД пропаднаа (…) Само Турција се соочува со искушението да се преобратиш на најдобар можен начин – вели Марк Пиерини, поранешен амбасадор на САД во Анкара и истражувач во Институтот Карнеги Европа.
Според Пиерини кампањата за плукање врз Западот во Турција ќе ги усложни работите.
Прозападната ориентација на Турција – членка на НАТО од 1952 година – беше камен-темелник на надворешната политика. Одлуката на претседателот Ердоган да ја направи првата посета во Русија, за да се сретне со Владимир Путин и да ја сврти страницата на кризата предизвикана од соборувањето на руски авион , буди загриженост дека Турција може да го промени правецот под влијание на обидот за преврат.
Ердоган, кој ги излади односите кон Запад, му се за благодари на рускиот колега дека му е сведок за нивната поддршка и е интензивирање на блокираната соработка меѓу двете земји. За разлика од западните земји Путин ја искористи ситуацијата да ги обнови руско-турските односи – смета Кемал Кршч од Институтот Брукингс. Во меѓувреме станува јасно дека вицепремиерот на Турција Мехмет Шимшек има стравувања од зголемените ризици за намалување на економијата на земјата, пренесе Reuters. Според Шимшек, кој е и министер за финансии, има опасност земјата да не ги достигне показателите за раст на БДП од 4,5% за годинава, како што беше планирало. Кога прогнозиравме раст од 4,5% ситуацијата во светот и во Турција беше друга, вели Шимшек. По обидот за државен удар турските власти побрзаа да ги уверат инвеститорите во економската стабилност на земјата.