Во вторникот претседателот на Турција Реџеп Таип Ердоган ја започна петдневна посета на САД со самитот за нуклеарна безбедност, во која ќе учествуваат околу 50 земји. За време на ова патување Ердоган планира да се сретне со претставници на бизнис и научни кругови, со турски и муслимански заедници, предвидено е и судба елек официјалната церемонија за отворање на турско-американски културен и цивилизациски центар во Мериленд. Во пресрет на патувањето стана јасно дека единствената средба на која Ердоган потпираше, може и да не се оствари – со домаќинот на средбата претседателот на САД Барак Обама, на кого турскиот претседател му предложи заедно да го отворат културниот центар во Мериленд.
Од Белата куќа одговориле дека во текот на средбите американскиот претседател Обама планирал само една билатерална средба – со кинескиот лидер КСи Џинпин. Што се однесува до Ердоган, тогаш Обама се сретнал со него во ноември на самитот на Г20 во Турција, и двајцата разговараа по телефон во февруари. ПО дипломатски јазик тоа може да значи вскриено , но решителено одбивање. Ердоган не поверува и на аеродромот пред заминување изјави дека продолжува да се потпира на аудиенција во Белата куќа. На овој обичен факт светскиот печат сврте на претпазливост.
Иритација на Западот од политиката на Анкара неодамна расте и станува се повеќе забележителна. Тоа веќе стигнаа до работ на трпението и стигна на прилики – такви како што се состојбата со човековите права и слободата на говорот во Турција “исламските кривина” на нејзиниот раководител, протокот на мигранти и инвазивност преку Турција во Европа , а се придадаваат и нови „заслуги“. Нови се пораките за подготовка на територијата на Турција на екстремисти од Исламска држава (ИД), за купување од страна на Турција на нафта од ИД, а исто така и нападите на турските војски врз територијата на сириските Курди во северен Сирија. Патем САД гледаат на курдските единици за самоодбрана како на свои сојузници во битката со ID.
Масло на огнот е луто изјавата на Ердоган на адреса на западните дипломати присутни во салата за време на судскиот процес против новинарите од опозицискиот во. “Џумхјуриет”, кои им се суди за тоа што соопштија за турските снабдување на оружје на сириските Туркменистанци. Истиот ден стана познато дека амбасадорот на Германија Мартин Ердман бил повикан во МНР на Турција во врска со сатирата кон Ердоган, се огласи по германската телевизија ARD. Турскиот лидер бил исмејан во Германија за неговата љубов кон луксузот и за притисокот врз новинарите во земјата. “Ердоган престана да биде” свој “за Западот во моментот кога почна да ги напаѓа Курдите. Демонстративното одбивање на Обама од средбата со него треба да биде разгледуван на едно ниво со пораките за пресметка со новинарите, за демарша кон западните дипломати, со појавата на доволно акутна сатира за него во германските медиуми.
Од претседателот на Турција се дистанцира не само Обама, но и германската канцеларка Ангела Меркел. Судејќи по сите Ердоган се доведе до доволно сериозни проблеми во односите со западниот свет “, смета водечкиот експерт на Центарот за политичка конјуктура на Русија Дмитриј Абзалов. “Во моментов Ердоган се наоѓа во маки целото претседателство, а Турција одамна во историјата не била во таква збунета надворешна средина”, која ја карактеризира ситуацијата на претседателот велат од невладината организација “Совет за надворешна и одбранбена политика” (СВОП) Фјодор Лукнов. Турскиот лидер успеа да се скара со сите и започна воени дејствија “на сите фронтови”. Во почетокот тој ги расипа односите со сите соседни земји, последната од кои стана Русија. Потоа одлучи да отиде и подалеку – меѓу Турција и европските земји, а сега стигна до САД “, смета политикологот. Односите на Ердоган со европските лидери, според зборовите на Фјодор Лукјнов, се развиваат најмногу драматично. Денес Европа во голема мера зависи од Турција, од што таа активно и демонстративно се искористи, уште повеќе, дека земјите од ЕУ се принудени постојано да бараат компромиси со неа. “Само што при првата можност европските лидери ќе му вратат на турскиот колега за своите понижувања”, убеден е Лукјнов.
На 18 март лидерите на земјите членки на ЕУ и премиерот на Турција, Ахмет Давутоглу, склучија “миграциската договор”, во согласност со кое сите нелегални ,,мигранти кои пристигнале во Грција од турска територија ќе бидат вратени во Турција во замена за бегалци, кои се покажале таму. Турција добива од Брисел финансиска помош во износ од 3 милијарди. евра, право на безвизен режим за своите граѓани во ЕУ и ветување за заживување на преговорите за пристапување на земјата во ЕУ. Склучувањето на овој договор стана резултат по долго пазарење , за време на кое Анканра бараше што повеќе параметри за себе тврди Дмитриј Абзалов. “Всушност Турција ја очекуваат баш и не така прости времиња. Економијата на земјата ќе добие сериозен удар за време на започнатиот туристичка сезона поради одлив на руските туристи. При тоа ќе се случи на брегот – најразвиените економски области во Турција. Прашањето е од големо значење и ако европските и американските власти преземаат одредени чекори, за да биде скратен значително и бројот на летувалците од западните земји, тогаш ситуацијата во земјата може да стане само катастрофална, тврди Дмитриј Абзалов. Според експертот продлабочувањето на конфликтот на Ердоган со западниот свет на крајот може да доведе до тоа дека на следните парламентарни избори Партијата на правдата и развојот (АКП) да понесе и уништувачки пораз. Противречностите настанати меѓу турскиот лидер и раководителите на голем број западни земји, не треба да бидат оценети како негови контроверзии со САД и Западот како целина, убеден е раководителот на Центарот за анализа на блискоисточните конфликти на Институтот САД и Канада на Руската академија на науките Александар Шумилин .
“Во сите основни знаци и водејќи сметка за најважните линии за интеракција на САД и Турција нема да настанат никакви значителни контроверзии. Обама има разминување не само со Ердоган, но и со лидерите на практично сите арапски држави и Израел. Тоа стана вообичаено. И работата тука е исклучително и само во фигурата на самиот Обама. Сето ова воопшто не ги одразува магистрални политичка линија на САД – следната година во Белата куќа ќе има нов претседател, и тој, без сомнение, ќе ги подобри односите кои сега се влошија “, вели аналитичарот.
Не дојде до никаква демонстративно средба на Обама со Ердоган – едноставно затоа што не била планирана однапред, оценува Александар Шумилин. И би било прерано да се смета дека независно од тоа што Реџеп Таип Ердоган сам се стави во многу сложена ситуација, тој веќе е вклучен во некаков “листа на злосторниците” и никој повеќе нема да сака да си има работа со него, смета и Фјодор Лукјнов. “Ситуацијата во светот се менува многу брзо, пред очите твои црното станува бело и обратно. Изгледаше дека претседателот на Сирија Башар Асад конечно е отпишан од сметките, но во голема мера благодарение на Русија, ситуацијата се промени и од “листата на злосторниците” тој беше пречкртан . И ако утре Ердоган успее да се држи различно или едноставно со него настане зголемена потреба – тој повторно ќе биде контактиран и на Запад сите ќе се прават дека ништо посебно не се случило “, вели политикологот.
……………………….
Владимир Ардаев, РИА Новости