Одлуката на Доналд Трамп да воведе тарифи за земјите што го поддржаа Гренланд ги турка трансатлантските односи до точка на прекин, а лидерите на ЕУ разгледуваат незамисливи начини за одмазда против Вашингтон, пишува Политико.
Односите се затегнати со месеци поради двоумењето на САД околу поддршката за Украина, притисокот врз земјите од ЕУ да прифатат неповолен трговски договор и барањата од сојузниците на НАТО драстично да ги зголемат трошоците за одбрана.
Но, додека Трамп ги засилува своите претензии кон Гренланд, предизвикувајќи протести на улиците на Нуук и Копенхаген за време на викендот, европските лидери се соочуваат со растечки повици да го напуштат својот мек пристап и да се подготват за конфликт.
Фото: Facebook/European Union in the United States
Трговска „базука“ како опција
Една опција предложена од политичарите од центарот и левицата е Европа да го користи својот инструмент против принуда – таканаречената трговска „базука“ на ЕУ. Тоа е моќна алатка за трговска одмазда, првично дизајнирана да ја одврати Кина, што би ѝ овозможила на Европа да воведува тарифи и инвестициски ограничувања на земјите што ги кршат правилата.
„ЕУ треба да биде подготвена да примени насочени и пропорционални контрамерки“, напиша на платформата X Валери Ајер, лидерка на центристичката група „Обнови ја Европа“ во Европскиот парламент. „Активирањето на Инструментот на ЕУ против принуда треба експлицитно да се разгледа, бидејќи е дизајниран токму за ситуации на економско заплашување од ваков вид.“
Францускиот претседател Емануел Макрон не го поддржа директно повикот, но навести можна одмазда, велејќи дека Европејците ќе „одговорат на обединет и координиран начин ако царините на Трамп се потврдат“.
Европскиот парламент веќе е подготвен да дејствува со блокирање на ратификацијата на трговскиот договор меѓу ЕУ и САД, откако конзервативниот лидер Манфред Вебер во саботата изјави дека „во оваа фаза не е можно“ да се одобри договорот.
Активирањето на инструментот против принуда би бил многу поголем чекор, бидејќи би значело користење алатка дизајнирана за сопернички држави против најголемиот сојузник на ЕУ. „Убеден сум дека не смееме да попуштиме“, рече Жереми Галон, поранешен француски дипломат. „Отпорот кон нов обид за понижување и вазалство е единствениот начин Европа конечно да се наметне како геополитички играч“.
Фото: Јутјуб/Принтскрин/Блумберг
Стравови од трговска војна
И покрај повиците за цврст одговор, европските земји ориентирани кон извоз би можеле да се спротивстават на започнување целосен трговски спор со Соединетите Американски Држави околу Гренланд, остров со 57.000 жители кој гласаше за напуштање на Европската заедница, претходникот на ЕУ, во 1985 година.
Во разговор за Дојче Веле, комесарот за трговија на ЕУ, Марош Шефчовиќ, рече дека би било „многу комплицирано“ да се одобри трговски договор со САД во позадина на моменталните тензии, но не ја спомена употребата на инструментот против принуда. Тој нагласи дека неодамна потпишаниот трговски договор со Меркосур треба „да ги компензира негативните последици од зголемените тарифи наметнати од Соединетите Американски Држави“.
Новите американски царини, предупреди тој, би можеле да предизвикаат „многу опасна спирала надолу“ што лидерите на ЕУ треба „едноставно да ја избегнат“.
Функционер на ЕУ за „Политико“ изјави дека апетитот за конфронтација веројатно ќе биде многу помал во главните градови отколку во Европскиот парламент. „Амбасадорите ќе имаат многу поинаков начин на работа“, рече функционерот под услов да остане анонимен. „Ретко е Европскиот парламент и Советот да бидат целосно усогласени, особено по прашање како ова“.
Фото: Јутјуб/Принтскрин/Европска Комисија
Барање стратегија
Европска стратегија за одговор на заканите на Трамп беше разработена во неделата, додека претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, и претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, се враќаа од Латинска Америка. Се очекува лидерите да бидат водени од долгорочните економски и безбедносни интереси на блокот, имено зачувување на НАТО, а воедно зајакнување на способноста на Европа да стане самостојна во одбраната.
Во согласност со ова, фон дер Лајен минатата недела објави нова безбедносна стратегија за ЕУ, а оваа недела се очекува да бидат откриени нови планови за зајакнување на сајбер безбедноста.
Дури и најоптимистичките набљудувачи на односите ЕУ-САД признаваат дека сегашната ситуација е без преседан и полна со опасности за трансатлантската алијанса. „Ова се застрашувачки времиња“, вели за изданието друг функционер на ЕУ. „Треба да останеме смирени и да продолжиме понатаму“.