Една година по најтешкиот изборен пораз во својата понова историја, СДСМ се обиде преку отчетниот конгрес да испрати порака дека партијата е жива, консолидирана и подготвена за нов почеток.
Сепак, впечатокот што доминира во јавноста е дека станува збор за внимателно режиран обид за купување време, а не за вистински пресврт.
Прашањето што сè погласно се поставува е едноставно, но болно: каде плови бродот на „капетан“ Венко Филипче – и дали екипажот сè уште верува во насоката?
Отчетниот конгрес, барем формално, требаше да биде момент на саморефлексија. По локалните избори на кои СДСМ освои едвај 126.000 гласови, што за партија со амбиција да биде столб на македонската левица претставува историски дебакл, очекувањата беа дека ќе се чујат конкретни одговори.
Не само зошто се случи падот, туку и што следува понатаму. Наместо јасна стратегија, конгресот понуди реторика за „обединување“, „ново поглавје“ и „враќање на довербата“ – фрази што веќе долго време кружат во партијата, но без видлив ефект на терен.
Проблемот на СДСМ денес не е само изборниот резултат, туку длабоката криза на идентитет. Партијата сè уште не одговори на прашањето дали сака да биде модерна социјалдемократска сила со јасен став за економијата, социјалната правда и државните политики, или ќе остане заглавена во одбрана на сопственото минато.
Во говорите доминираше самозадоволна нарација за „државотворност“ и историска улога, но малку се зборуваше за конкретните грешки што ги оттурнаа гласачите – од кадровските промашувања, преку внатрепартиските кавги, до отуѓувањето од реалните проблеми на граѓаните.
Венко Филипче на конгресот настапи како лидер кој ја има контролата, но таа контрола изгледа повеќе формална отколку суштинска. Внатрепартиските тензии не исчезнаа со аплаузи и со декларативни повици за единство. Напротив, тие само беа привремено потиснати под тепих.
Партијата сè уште нема одговор што ќе прави со незадоволството во сопствените редови, ниту како ќе ги задржи луѓето кои со години го носеа товарот на теренот, а денес се чувствуваат изневерени или игнорирани.
Токму тука доаѓа до израз метафората за бродот и морнарите. Кога насоката е нејасна, а капетанот уверува дека сè е под контрола додека водата веќе навлегува во трупот, логично е дел од екипажот да почне да размислува за спасувачки чамци.
Најавите дека пратеници од СДСМ би можеле да ја напуштат пратеничката група не се случајни, ниту се изолирани политички шпекулации. Тие се симптом на подлабока несигурност, односно чувство дека партијата не нуди перспектива, ниту јасен политички курс.
Ако ваквите сценарија се реализираат, тоа ќе биде сериозен удар не само за парламентарната позиција на СДСМ, туку и за авторитетот на актуелното раководство.
Заминувањето на пратеници би значело јавно признание дека внатрешната кохезија е нарушена и дека „единството“ од конгресот било повеќе декларација отколку реалност. Во такви услови, секој нареден обид за мобилизација на членството ќе биде уште потежок.
На краток рок, СДСМ можеби ќе успее да го одржи привидот на стабилност. Но на среден и долг рок, без вистинска реформа – кадровска, програмска и организациска, бродот ќе продолжи да лута.
Политиката не трпи празнини, а гласачите не се враќаат со говори и симболика, туку со конкретни понуди и јасна визија. Доколку таа визија не се појави брзо и убедливо, прашањето нема да биде дали морнарите ќе останат на палубата, туку колкумина ќе останат кога бродот ќе се приближи до следната изборна бура.
Во тој контекст, отчетниот конгрес повеќе личеше на последен повик за будење отколку на нов почеток. Дали Венко Филипче ќе го чуе тој повик и ќе ја смени насоката, или ќе продолжи да плови по инерција, останува да се види.
Но едно е јасно: времето за симболични маневри истекува, а морето околу СДСМ станува сè понемирно.
Б.Т.