Претседателот на Турција Реџеп Таип Ердоган може да остане на функцијата до 2029 година, со зголемени овластувања на извршната власт. Ова е предвидено во најновата варијанта на проектот за уставни измени кои владејачка Партија на правдата и развојот (АКР) го подготвува за референдум следната пролет.
Претставник на власта, кој ги видел подготвените текстови, раскажува за “Ројтерс” дека ако промените бидат одобрени на референдумот, Ердоган може веднаш да ја заземе позицијата на “глума” извршен претседател, потоа редовни претседателски избори што ќе се одржат во 2019 година
Сегашниот устав го ограничува Ердоган на два последователни мандати и ако тој победи со гласови во 2019 година, ќе нема да има право да се кандидира по 2024 година.
Но со новите предлози може да се дојде до “рестартирање на штоперицата”, односно на следните претседателски избори Ердоган да се појави како за прв пат и повторно ќе има право на два последователни мандати.
Во средата премиерот Бинали Јилдирим рече во Анкара дека партијата ги завршила подготовката на уставните промени и во следните денови ќе ги достави до парламентот.
“Ќе продолжиме да бараме база за консензус со другите партии. Потоа одлуката се во рацете на народот.”
Проектот, кој цитира “Ројтерс”, предвидувал не само два 5-годишни мандати за новиот претседател, но и правото да управува со декрети за повеќето прашања, без да се консултира со парламентот.
Шефот на државата ќе има до двајца заменици и директно ќе ги назначи командот на армијата и лицата кои ќе раководатр со разузнавачките служби, како и ректорите на универзитетите и некои од членовите на највисоките органи на судството.
Во средата Ердоган – еден од основачите на АКР – рече дека “управен претседател” не би требало да има пократка врските со партијата. Сегашниот устав одредува дека шефот на државата е безпартиски човек и во името на поделбата на власта треба да е во тесна партиска врски.
Ердоган и неговите приврзаници тврдат дека Турција има потреба од силен лидер и претседател со функции на извршна власт, слично на системите за управување во САД или Франција. Така требало да се избегне нестабилноста на коалициските влади да се попречува напредокот на земјата во минатото.
Противниците му велат дека промените се прават исклучиво за да одговорат на амбициите на Ердоган, и стравуваат дека тие ќе донесат повеќе авторитаризам. Турција и без тоа е критикувана за влошување на заштитата на човековите права и граѓанските слободи, особено по чистките и последен обид за државен удар од 15 јули.
За директно поставување на уставните измени се потребни барем 367 пратеници во 550-члениот парламент. За одобрување по референдум се потребни барем 330 пратеници. Партијата на правдата и развојот има 317 места и бара поддршка од 39 од Партијата за националистичка акција. Останатите опозициски партии веќе изјавија дека нема да поддржат промените.