Жени влезени во проституција, мажи продаваат бубрези, а деца спаѓаат во заробеништво на детската порнографија: блокираните во Србија очајни бегалци даваат сè за да го продолжат патот кон Западна Европа. Репортажа на Немања Рујевич за “Дојче веле”.
Меѓу 200 и 300 евра чини услугата. Тоа вклучува превоз до унгарската или хрватската граница и наведување на патот до границата, која од страна на Унгарија е зградена со ограда. Дури и ножици за сечење на жица е вклучена во цената.
На овој начин секој ден стотици луѓе се обидуваат да излезат од “ќорсокакот” Србија и да дојдат до територијата на ЕУ. Повеќето од нив се фатени и вратени назад од полицијата – често откако биле ограбени или понижени, зборѕва за DW еден од мигрантите Ширзад Сафи од Авганистан, кој по трет пат се обидува да ја мине границата.
Боси во снегот
За DW 17-годишнo момче раскажа како е минал неговиот обид за трансфер во Унгарија: “Кога полицајците не фатија, не принудија да стоиме боси во снегот – во период од шест часа. Во мојата група имаше и деца. Полицајците не поливаасо ладна вода “, вели Сафи и ги покажува наите панталони и изранетите нозе -” ко се спомен “од едно полициско куче, како прецизира тој.
Со Ширзад Сафи се сретнавме во паркот наспроти Централната железничка станица во Белград. Само на неколку метри понатаму се посредници кои чекаат клиенти како Ширзад. Местото е идеално – речиси се наоѓа во центарот на градот, оттука тргнуваат автобуси и возови, а во еден стар магацин зад станицата нашле засолниште над илјада мигранти. Мигрантите дури и го знаат и прекарот на посредниците – Султан, смарагд, Муса севртат оттука, непречено од никого, и го развиваат својот бизнис.
Српскиот министер за внатрешни работи Небојша Стефановиќ го негира тоа. Во последните две-три години полицијата привела над 2 000 луѓе. “Статистиката покажува дека во овој поглед Србија е европски шампион”, вели тој. Но, тоа што некој е уапсен, сосема не значи дека добил и ефективна пресуда. Повеќето посредници излегуваат многу брзо од притвор. Само во многу ретки случаи локални помагачи на бандите се осудуваат и испратени во затвор.
“Властите ги задржуваат главно возачите и помагачи кои ги замениле тркалцата во механизмот на мигрантските банди”, вели менаџерот на белградскиот “Инфо парк” Гордан Пауновиќ. Кон него се свртуваат стотици измамени или уценувани посредници бегалци. Пауновиќ упатува безмилосно критика кон властите: “Владата ги толерира посредници, бидејќи на некој начин тие им помагаат на овие луѓе за да ја напуштат земјата”, вели тој.
Вистинските податоци го потврдуваат тоа: полицијата и невладините организации тврдат дека околу 200 мигранти секојдневно влегуваат во Србија во зелената граница од Бугарија. Во исто време, бројот на мигрантите во Србија со месеци останува константен – меѓу 7 и 8 илјади лица, што сепак значи дека многу бегалци успеваат да ја напуштат Србија и да продолжат патот кон Западна Европа. За тоа сепак не е потребно толку среќа како да попаднеш на посредници со добри врски.
Прво бегалец, потоа шверцер
Посредници се препознаваат лесно: на изглед не се разликуваат од бегалците, но се облечени во чиста и топла облека, имаат цврсти чевли и често зборуваат по два мобилни телефони истовремено. Некои дури се движат со автомобили, се договарат со бегалците и прават реклама на бизнисот. Еден млад човек вели дека му побарале 2 илјади евра, за да го одведе беспрекорно до Австрија.
Посредници имаат железен закон: колку е тежка маршрутата, а очајот – поголем, толку повисоки се и цените. “Неодамна се повеќе бегалци дејствуваат како посредници – одделно од големите трафикантски мрежи. Веќе речиси нема луѓе кои можат да платат, на пример 10 000 евра во Кабул, за патување” ол инклузив “до Франкфурт. Се повеќе млади се мешаат со бегалците и бараат клиенти. И тие се значително поевтини “, вели Гордан Пауновиќ.
Посредници се служат со многу трикови кои штом еднаш ќе бидат откриени повеќе не може да се примени. На граничните премини товарните камиони се контролираат многу строго, а во последно време се проверат темелно дури и цистерните. Пред некое време унгарската полиција откри бегалци во една цистерна со нафта. Веќе не поминува и бројот со скривалиште зад локомотивата на возот. Напорно се зборува дека посредници преку Балканскиот пат работат заедно со корумпирани полицајци, што е тешко да се докаже.
Организирана криминална мрежа
Јелена Хрнјак од невладината организација Atina знае многу добро на што е способен еден очаен човек, за да продолжи патувањето на Запад. Таа раскажува за бегалци, кои ги продаваат бубрезите на шверцери; за жените принудувани на проституција, за да си платат; или за момчиња паѓа во канџите на детска порнографија.
“Бегалците многу често немаат никакви документи и се лишени од заштита. Тие доживуваат постојан страв да не бидат уапсени или принудени да поднесат барање за азил во Србија и да останат тука. Токму стравот е тоа што престојуваат тука нелегално, ги прават потполно беспомошни” , вели Јелена Хрнјак. Со тоа таа наведува и причината зошто мигрнстките банди делуваат толку ефикасно и непречено, без оглед дека Балканскиот пат официјално беше затворен уште минатата година: посредници дејствуваат како организирана криминална мрежа. “Ништо не носи повеќе пари од бизнисот со живи луѓе кои плаќаат однапред. Ова е вистински синџир за посредници на Балканот”, вели таа.