Ако војната во Иран трае подолго, најголемото влијание врз македонскиот бизнис нема да биде директно, туку индиректно – преку енергијата, инфлацијата и глобалната економија. Македонија нема значајна трговија со Иран, но е силно зависна од увоз на енергија, па глобалните шокови брзо се прелеваат во економијата.
Еве ги главните канали преку кои би се почувствувал ефектот:
1. Поскапување на нафтата и горивата
Најдиректниот удар е преку цената на нафтата.
-
Околу 20% од светската нафта минува низ Ормутскиот теснец, кој е загрозен од конфликтот.
-
Поради војната, цената на нафтата веќе скокна за 10–13%, а може да достигне и 100 долари за барел ако кризата се продлабочи.
Што значи тоа за Македонија
-
повисоки цени на бензин и дизел
-
поскап транспорт и логистика
-
повисоки производствени трошоци за фирмите
Во регионот веќе се очекуваат поскaпувања на горивата поради растот на светските цени.
2. Повисоки трошоци за енергија и индустрија
Во Европа растат и цените на гасот и енергијата, што ги погодува енергетски интензивните индустрии.
Тоа може да влијае на:
-
металната индустрија
-
хемиската индустрија
-
градежништвото
-
производството на храна
Во Македонија ова значи:
-
поскапа струја за фирмите
-
намалена профитабилност
-
потенцијално намалување на производство.
3. Инфлација и пад на куповната моќ
Војната може да предизвика нов глобален инфлаторен бран.
Последици:
-
поскап транспорт → поскапа храна
-
поскапи суровини
-
пад на куповната моќ на граѓаните
За бизнисите тоа значи послаба домашна побарувачка.
4. Успорување на европската економија
Европа е најголемиот трговски партнер на Македонија.
Конфликтот веќе се смета за ризик за економскиот раст во Европа.
Ако Европа забави:
-
ќе се намали извозот од Македонија
-
ќе има помалку инвестиции
-
ќе се намали индустриското производство.
5. Проблеми во транспорт и авио-сообраќај
Цените на авионското гориво веќе растат поради конфликтот.
Тоа значи:
-
поскап карго транспорт
-
поскап туризам и летови
-
поскапи увозни производи.
✅ Сумирано – ако војната трае подолго:
Најверојатни ефекти врз македонскиот бизнис:
-
раст на цените на горивата
-
поскапа енергија за фирмите
-
повисока инфлација
-
слабеење на извозот кон ЕУ
-
намалување на економскиот раст
💡 Клучно правило:
За Македонија ваквите геополитички кризи најчесто се чувствуваат преку енергетските цени – исто како во енергетската криза по војната во Украина.
Извор: ChatGPT