AI анализи

AI анализи: Зошто македонската влада не презема мерки за намалување на шокот од зголемување на цените на горивата?

Просторот за мерки е ограничен – и политички и економски. Еве ги клучните причини зошто реакцијата често изгледа слаба или доцни

од Vladimir Zorba
17 прегледи Фото: Јутјуб/Принтскрин
Просторот за мерки е ограничен – и политички и економски. Еве ги клучните причини зошто реакцијата често изгледа слаба или доцни:

1. Ограничен буџетски простор

Државата веќе има висок притисок врз буџетот (субвенции, плати, пензии, долг). Намалување на акцизите или ДДВ на гориво значи директен пад на приходите.
➡️ Владите избегнуваат долгорочно „сечење“ на приходи без сигурен извор за компензација.

2. Зависност од увоз

Северна Македонија нема сопствено производство на нафта – цените се директно врзани за глобалните пазари.
➡️ Кога расте цената на суровата нафта, државата има многу мал маневарски простор.

3. Политика на „контролирано прилагодување“

Регулаторот (како Регулаторна комисија за енергетика) веќе прави неделни корекции.
➡️ Наместо нагли мерки, се оди со постепено усогласување за да се избегнат шокови во буџетот и пазарот.

4. Страв од инфлациска спирала

Ако државата субвенционира гориво:

  • краткорочно помага

  • долгорочно ја зголемува потрошувачката
    ➡️ Тоа може дополнително да ја „храни“ инфлацијата наместо да ја смири.

5. Претходни мерки веќе беа искористени

Во изминатите кризни периоди (2022–2023):

  • се намалуваа акцизи

  • се ограничуваа маржи
    ➡️ Но тие мерки беа привремени и скапи – не можат постојано да се повторуваат.

6. Политички калкулации

Горивото е чувствителна тема. Владите често:

  • чекаат да видат дали растот е привремен

  • избегнуваат панични одлуки
    ➡️ Понекогаш реакцијата доаѓа доцна поради политичка проценка, не поради неспособност.

7. Недостиг на структурни решенија

Проблемот е што нема долгорочна стратегија:

  • слаб јавен превоз

  • мала електрификација

  • зависност од автомобили
    ➡️ Без ова, секој ценовен шок се чувствува посилно.

Што реално може да се направи?

Ако државата сака да го намали ударот, има неколку опции:

  • таргетирани субвенции (само за транспорт, земјоделие)

  • привремено намалување на давачки

  • поддршка за јавен превоз

  • стимули за електрични возила

  • стратешки резерви на гориво

Заклучок

Не станува збор за целосна неактивност, туку за комбинација од:

  • ограничени финансии

  • зависност од глобални цени

  • политичка претпазливост

Затоа мерките често се мали, временски ограничени и доцнат во однос на очекувањата на граѓаните.

Извор: ChatGPT