Кина денес се смета за еден од главните стратешки партнери на Русија. Но двете големи сили не секогаш живееле во мир
Проверка на силата на Црвената армија
Конфликтот на кинеско-источната железничка линија може да биде упатен кон границите. Самата линија и територијата околу неа според договорот меѓу Советска Русија и Кина од 1924 година се смета за заедничка сопственост. Линијата дури имала свое знаме “составено” од кинеското петбојно знаме горе и советското црвено знаме на дното. На Запад конфликтот се објаснува со тоа дека Кинезите не ги радува фактот дека во втората половина на 20-тите години Сино-источната железничка линија носи се помалку профит, станувајќи губитничка токму заради позицијата на Советска Русија.
Во СССР причините за судирот се објаснуваат со тоа дека управникот на Манџурија (по територијата на која била Сино-источната железничка линија и која во тој момент де факто била независна од Кина) Џанг Сјулјан е поттикнат од “западните империјалисти” и населуваат во близина на границата во кинеско-Манџурискиот градови бело-емигранти, посакувјќи да проверат колку е силна Црвената армија.
Традиционално за руско-кинеските конфликти, армијата на кинеската империја е многу многубројна. Манджурците праќаат на војна со Советска Русија повеќе од 300 илјади војници, а од советска земја во борбените дејства учествуваат само 16 илјади војници. Точно дека се подобро вооружени. Конкретно, од советска страна активно се користат авиони. Токму тие придонесуваат за успехот на Сунгаријската речна операција.
Како резултат на воздушен напад на 12 октомври 1929 година, 5 од 11-те кинески бродови се уништени, а останатите отстапуваат нагоре по течението. Потоа од бродовите на далекуисточната воена флотила е направен десант. Со поддршка на артилеријата, Црвената армија го освојува кинескиот град Лахасусу. Притоа тактиката на советските сили е таква што наскоро по уништувањето на противникот отстапуваат на советска територија.
Така станува и за време на започнатата на 30 октомври Фугдинска операција. Во устието на реката Сунгари 8 бродот на далекуисточните воена флотила со пристигнат уништуваат наоѓаат тука бродови на кинеската Сунгарийска флотила, потоа два полка на 2-ри огнено дивизија окупираат градот Фуцзин (Фугдин) кој задржуваат до 2 ноември 1929 година, а потоа се враќаат на советска територија.
Трае до 19 ноември воени дејствија убедуваат противник во моралното и воено-техничка супериорност на советските сили. Според некои проценки Кинезите за време на борбите даваат околу 2 илјади. Жртви и 8 илјади. Повредени. А загубите на Црвената армија се 281 лица.
Карактеристично е тоа што советската страна пројавува поголема хуманост кон заробениците и одржува со нив идеолошка работа, убедувајќи ги дека “Русите и Кинезите се браќа засекогаш”. Како резултат на тоа, повеќе од илјада затвореници молат да бидат оставени во СССР.
Манџурискиот страна брзо поисква мир и на 22 декември 1929 година е потпишан договор, според кој Сино-источната железничка линија продолжува да се експлоатира заеднички од СССР и Кина во претходните услови.
Тековните до 19 ноември воени дејствија го убедуваат противникот во моралната и воено-техничка супериорност на советските сили. Според некои проценки Кинезите за време на борбите даваат околу 2 илјади ѓртви и 8 илјади повредени. А загубите на Црвената армија се 281 лица.
Карактеристично е тоа што советската страна пројавува поголема хуманост кон заробениците и одржува со нив идеолошка работа, убедувајќи ги дека “Русите и Кинезите се браќа засекогаш”. Како резултат на тоа, повеќе од илјада затвореници молат да бидат оставени во СССР.
Манџуриската страна брзо посакува мир и на 22 декември 1929 година е потпишан договор, според кој Сино-источната железничка линија продолжува да се експлоатира заеднички од СССР и Кина во претходните услови.
Кинеско-советскиот конфликт. На прагот на големата војна
Во серијата руско-кинески судири овој далеку не е најголемиот, но е најзначајниот по своите геополитички и историски последици. Никогаш до тогаш двете големи светски сили не се толку блиску до ескалирачка војна, последиците кои би можеле да се катастрофални за двете страни. Во борбите за островот Дамански загинуваат 58 советски граничари и според различни податоци од 500 до 3.000 кинески војници (оваа информација продолжува да се чува во тајност од кинеската страна).
Но, како тоа што се случува често во руската историја, она што е постигнато со силата на оружјето е предадено од дипломатите. Есента 1969 година се одржани преговори, како резултат на кои е одлучено дека кинеските и советските граничари ќе останат на бреговите на Усури, без да навлегуваат на остров Дамански. Фактички тоа значи пренос на островот на Кина. Правно островот преминува кон НР Кина во 1991 година.
Битката кај езерото Жаланашкол
Неколку месеци по кинеско-советскиот конфликт Кинезите уште еднаш се обидуваат со силата на оружјето да ја проверат силата на “северниот сосед”. На 13 август 1969 година во 5,30 наутро околу 150 кинески војници окупираат советска територија во реонот на казакстанското езеро Жаланашкол.
Советските граничари до последно се обидуваат да ги избегнат воените дејствија и да започнат преговори. Кинезите не реагираат. Тие заземаат одбранбени позиции на ридот Каменнаја и почнуваат да се укопуваат. Граничарите од едииците “Родниковаја” и “Жаланашкол” со поддршката на 5 БТР-и го напаѓаат ридот. Само за неколку часа висината е освоена. Од советска страна загинуваат 2-ца граничари, Кинезите губат 19 лица.
Помалку од еден месец по овој конфликт – на 11 септември 1969 година во Пекинг, Алексеј Косигин и Чу Енлај се договараат за мерки за прекинување на воените дејствија на руско-кинеската граница. Од тој момент тензиите во односите меѓу земјите почнуваат да се намалува.
Во моментов должината на руско-кинеската граница е 4209,3 километри, има копнен и речен дел на граница, морска нема.