Кога во еден период низ Македонија се подигнаа споменици на Александар, му реков на еден новинар дека “не можaн да го разберам сето ова. Александар Велики бил голем воен лидер, но тој толку многу уништи и уби толку многу луѓе. После тоа сè отиде во ѓавола, од двете страни. Речиси ме сменија„ изјави Метју Нимиц за Би-Би-Си, американскиот дипломат, кој 23 години е ангажиран во решавањето на спорот меѓу Македонија и Грција, околу името на поранешната југословенска република, информира српски Блиц.
Минаа 26 години откако Македонија во 1991 година прогласи независност од Југославија, а исто толку трае и спорот со Грција околу името на новосоздадената Република. Следната година, еден милион Грци, која е една десетина од вкупното население, во знак на протест излегоа на улиците на Солун , поради што во тоа време падна и тогашниот премиер.
Неговиот наследник, Андреас Папандреу, на Македонија и го забрани пристап до грчките пристаништа. Како што тој рече, Македонија беше “сериозна и вистинска закана за Грција”.
Нимиц брзо ја сфати грчката страна и нивниот страв дека Македонија еден ден ќе може да бара дел од нивната територија.
– Морав да им објаснам на луѓето дека грижата за Грција не е само празна реторика. За време на последните три генерации, ваквите закани беа реалност. Чувството “отсекогаш сме биле опкружени” е честа појава на Балканот, и секоја земја во историја има примери дека се бори со своите соседи, за своја територија – рече Нимец.
Еднаш тој го објаснуваше спорот и на американските сенатори кои не можеа да разберат колку загриженост има на Балканот. Тој ги праша: “Како би се чувствувале ако Мексико го промени своето име во Република Мексико и Тексас, така што почне да печати историски карти и да има намера да припои цел југозападен дела на САД?” – рече американскиот дипломат.
Сепак, и страната на Македонија исто така му беше подеднакво блиска. Кога Грците ќе речеа: “Вие тука сте дојдени во деветтиот, 10-ти век. Вие не сте од тука. Вие треба да се викате Нова Македонија”, тоа е проблем за Македонците.
– Тие не се гледаат себе си како нови, туку како староседелци како и сите други. Обичен граѓанин на Скопје еднаш ми рече: “Кога станувам наутро и се бричам, ќе се погледнам во огледало и си велам:” Јас сум Македонец “Утре, додека јас се бричам, не ми треба да се каже:”. Јас сум Новомакедонец “Или Горномакедонец?”.
Се обидов да му објаснам дека тоа е само формалност, во името на државата чисто во дипломатски цели и дека тоа нема да влијае на обичните луѓе, и тој рече: “. Ние не се разговараме за идентитетот Ако тоа го направиме, јас ќе си одам од тука”, – рече Нимиц.
Пречка за НАТО и за ЕУ
Овој спор во изминатите 26 години ја држи Македонија надвор од НАТО и ЕУ, бидејќи пред промена на името Грција не дозволува нејзин прием .
Грците се бунат затоа што луѓето кои живеат на просторот на Република Македонија се со словенско потекло, но нивната етничка припадност се уште е предмет на контроверзи.
Сепак ако веќе нема договор барањето е Македонија да биде допуштено да влезе во НАТО со привремента референца.