Невидливата дипломатија зад помирување меѓу Путин и Ердоган

од Vladimir Zorba
128 прегледи

Путин (лево), Назарбаев (десно) и Ердоган (во позадина) се меѓу главните политичари со улога во затоплувањето на односите.

4990499

Русија и Турција постигнаа нормализирање на односите во текот на тајни преговори во узбекистанската престолнина Ташкент по обраќање од голем број високи личности, меѓу кои познатиот турски бизнисмен, началникот на турскиот Генералштаб Хулуси грини и казахстанскиот претседател Нурсултан Назарбаев. Тоа  го пријави турскиот весникот “Хуриет”, повикувајќи се на дипломатски извори.

На крајот на јуни Анкара и Москва успеаја да  ги затоплуваат односите, кои беа значително влошени по инцидентот со рускиот авион Су-24, кој беше соборен од турските военовоздухопловни сили на границата со Сирија во ноември.

Соопштението за актерите на помирувањето меѓу двете држави доаѓа во денот во кој претседателите на двете земји – турскиот државен глава Реџеп Ердоган и неговиот руски колега Владимир Путин, се среќаваат за прв пат по инцидентот со соборениот руски воен авион во Сирија на 24 ноември.

Според портпаролот на турскиот претседател Ибрахим Калн бизнисменот Чави Чаглар “одиграл многу важна улога” во решавањето на политичката криза. Улога исто така имал и казахстанскиот претседател Назарбаев, како и началникот на турскиот Генералштаб ген. Хулуси Акар.

Весникот посочува дека и покрај неколкуте внимание кон оваа изјава на Калн, токму во него се наоѓа суштината за решавање на дипломатската криза. Според дипломатски извори, кои побарале  анонимност, тоа се развило на следниов начин. На крајот на април ген. Акар му  рекол на Ердоган дека е можно да има отворен канал кој ќе се користи за решавање на кризата. Тој му кажал  дека текстилниот инвеститор Чаглар има бизнис во руската федерална република Дагестан.

 

4990500 Ердотан и Назарбаев за време на заедничката средба во 2010 година / БГНЕС

Самиот Чаглар во минатото бил политичка фигура, и му  служеше како министер во кабинетот на Сулејман Демирел во 90-тите и го  познава дагестанскияот  претседател Рамазан Абдулатипов. Абдулатипов од своја страна, пак, има пристап до Путин преку неговиот главен советник Јури Ушаков. Чаглар и Акар се познаваат од времето на политичката кариера на бизнисменот и генералот го претставил во позитивна светлина пред Ердоган. Чаглар е и човекот кој го  обезбедува својот приватен авион на вработени на турското разузнавање МИТ во 1999 година, за да заминат за Кенија и да го задржат лидерот на Курдската работничка партија (ПКК) Абдула Оџалан. По заедничката средба меѓу Чаглар и гАкар претседателот дава зелено светло за операцијата за приближување на односите. Назначен од Ердоган како човек за врска со рускиот советник Ушаков, портпаролот Калн почнува да пишува нацрт на извинување писма од името на Ердоган до Путин. Благодарение на Чаглар и дагестанскиот претседател Абдулатипов почнуваат дипломатски шатлови меѓу Анкара и Москва, како и на  содржината и формата на подготвување на  тонот којсе прилагоди како од турска, така и од руска страна во мај и јуни.

На крајот на јуни Калн добива повик од казахстанскиот амбасада во Турција дека Нурсултан Назарбаев  кој се сретнал со Путин, кој рекол дека ако Ердоган е подготвен да испрати писмо , Путин ќе го прифати. Турскиот претседател сепак, иако сака подобрување на односите, не е подготвен да испрати писмо со зборовите “извинување” и “компензации” во него.

Ден подоцна од казахстанскиот амбасада повторно се поврзуваат со Калн со порака дека Назарбаев ќе се сретне подоцна со Путин во рамките на самитот на Шангајската организација за соработка во Узбекистан. Ако писмото пристигне до средбата меѓу двајцата лидери таму, дури и со мала промена во зборовите, може да помогне за подобрување на билатералните односи. Калн пишува ново нацрт  писмо , во која заедно со руски дипломати од казахстанскиот амбасада го  избираат рускиот  збор “извинетсот”, која се користат во текстот и која не е толку силна како зборот “извинување “.

генерл Акар

Началникот на турскиот Генералштаб  Хулуси Акар учествувал активно во усогласување процес. Следуваше итно потпишување на текстот од турскиот претседател и Калн, па  средбата  со Чаглар, негов советник и преведувач.

Со мобилна апликација WhatsApp групата успева да добие дозвола за преминување низ воздушниот простор на Грузија само  за 20 мин., Пред да стигне до земјата, како во последен момент авионот е примен и до воздушниот простор на Азербејџан, Туркменистан, Узбекистан. Казахстанскиот претседател Назарбаев  го очекува турскиот авион во узбекистанската престолнина. Тој исто го чита рускиот текст на писмото и го одобрува. Потоа турската група разбира дека во соседната соба е Путин и неговиот тим. Потоа Ушаков од руска страна го добива писмото, му го носи на Путин и потоа го враќа на турската делегација. Според Ушаков рускиот претседател го одобрил текстот, иако го наоѓа “малку поблиску до турската позиција” поради користенатииот  нов збор. Потоа Калн и Ушаков се договараат изјава во врска со писмото да биде направено на 27 јуни во Москва, откако Анкара пред тоа го доби текстот на пораката. Така и се случува – Русија ја прави пораката ден откако Анкара најавува нормализирање на односите и со Израел.