Владимир Путин го смени шефот на Службата за надворешно разузнавање. Тоа беше предводено од поранешниот шеф на рускиот парламент и долготраен пријател на претседателот Сергеј Наришкин. Експертите не ја исклучуваат можноста Наришкин да се обиде да ја крене агентурната мрежа на ново ниво.
Во четвртокот вечерта, на 22 септември, претседателот Владимир Путин иницира уште кадровски рестартирања на персоналот, го отпушти претседателот на Државната дума и свој соработник од “питерската” група Сергеј Наришкин. Во замена за тоа екс-претседателот на Думата доби функција шеф на Службата за надворешно разузнавање (СИЕ) – структура за која се знае исклучително малку, а раководните позиции во неа, според многу аналитичари, не укажуваат на длабоко вклучување во разузнавачката дејност. Михаил Фрадков, кој ја предводеше СВР речиси девет години, е светол пример во овој поглед. До функцијата тој немал никаква врска со разузнавањето.
Во случајот со Наришкин е малку поинаку: четвртиот човек во руската политика се врати на тоа, со што започна. Според неофицијалните податоци, поранешниот шеф на парламентот ја започнал својата кариера во крајот на 70-тите години во Првото главно управување на КГБ, кое одговара за надворешно разузнавање и потоа е преместен во посебна служба – СВР.
Преминувањето на Сергеј Наришкин кон разузнавањето може да биде искуство за да се засили закоравениот систем на СВР, а исто така и да му се обезбеди сигурна позицијата со пристојна плата. Судејќи според декларацијата, во измината година приходот на началникот на СВР е импресивен меѓу другите шефови на тајни служби – 20 милиони рубљи ($ 319 000).
Роден во Санкт Петербург Наришкин дипломирал на Меѓународниот институт за менаџмент, специјалност “Економија” во родниот град. Во почетокот на 1990-те години работи заедно со Путин во општината, а потоа во Владата на Ленинградска област. Во 2004 година пристигнува во Москва и веднаш паѓа на вистинското место – назначен е за зам. шеф на економското управување, наскоро станува шеф на администрацијата во владата на Фрадков. Работи и како вицепремиер, додека во 2008 година ја предводи администрацијата на претседателот Дмитриј Медведев. Во 2011 година Наришкин влегува во Државната дума, кога резултатите на партија “Единствена Русија” водат до загуба на мнозинството во Долниот дом. На изборите во 2016 година Наришкин повторно освои мандат, а “Единствена Русија” – мнозинство во парламентот.
СВР ги менува своите задачи?
Според претседателскиот декрет Михаил Фрадков е ослободен од должноста “во врска со одење во пензија”. Сега тој ќе го предводи Советот на директори на државната монопол компанија “Руски железници”. Но има и други проблеми. Според податоците на извори на весникот Slon Magazine (Slon.ru) во последните месеци во Кремљ се поднесени претставки против шефот на СВР во врска со агентурна работа и “премногу оптимистичките извештаи на тајните служби за преговорите меѓу ЕУ и САД за режимот на слободна трговија”.
Според информации на весникот “Комерсант” многу луѓе во СВР зборуваат за потребата од обнова на раководниот состав и за внатрешни реформи. Скандалите со руски шпиони почнаа да се појавуваат со завидна редовност. Сеуште се сеќавам скандалот од 2010 година, кој се покажа како најспектакуларен во СВР за сите години на неговото постоење – тогаш ФБИ уапси 10 агенти длабоко прикриени – можеа да бидат осуетениуште 80, како и целиот систем за собирање на разузнавачки информации .
За разлика од непрофесионалниот Фрадков, новиот шеф не е рамнодушен кон разузнавачката работа – Наришкин е многу релевантни фигура, според претседателот на независниот Институт за национална стратегија Михаил Ремизов. “Тој е способен да ја засили позицијата за која започнува работа, уште повеќе што припаѓа на високата лигата руски политичари и е близок со претседателот. Плус тоа има добра листа со искуства токму во оваа сфера “, вели експертот.
Според политикологот не треба да се занемарува и фактот дека во сегашните сложени односи со Западот СВР ги менува своите задачи. Критично важна станува вештината да се работи на однесувањето на британското разузнавање (Intelligence Service) – да биде усогласена комплексната аналитичка дејност за заканите и квалитативната обработка на податоците. “Во моментов СВР треба да биде клучна структура која ќе формира когнитивната карта на светот и за политичката стратегија на Русија”, вели тој.
Администратор на кого веруваат
За кариерата на самиот Наришкин, кого во СВР сметаат за “свој”, ова назначување може и да е намалување, смета членот на експертскиот совет на Институтот за социо-економски и политички истражувања Алексеј Зуди. Сепак реално позицијата на СВР во листовите со рангирање не стои многу високо. Самиот Наришкин до последно нарекуваше информациите во разузнавањето “шпекулации”, учествуваше во изборите за Државната дума (одржани на 18-ти септември) и изјави дека нема намера да го отстапува мандатот.
Изданието Газета.ru забележува дека во ова назначување се гледа високата оценка за работата на Наришкин во Државната дума, каде што тој настапи како добар администратор, но не и како брилијантен политичар. Според генерал-полковник од КГБ Николај Леонов преминувањето на Сергеј Наришкин од парламентот во надворешното разузнавање е “чисто политичко назначување”. “Тоа е природно и разбирливо, бидејќи претседателот треба да има за шеф на СВР човек, во кого има целосна доверба. Покрај тоа Наришкин има огромно искуство во државната и политичката работа, што ја прави неговата кандидатура неоспорна и нема да има несогласувања по прашањето “, вели уште Леонов пред изданието.
Останува ли Наришкин чисто политичко назначување или оди во СВР како квалитетен реформатор – тоа е прашањето, смета Зуди. Фрадков беше политичко назначене. Судбината на Наришкин не е уникатна. Ако гласините за креирање под покровителство на ФСБ на Министерство на државната безбедност (структура која ќе ги обедини во себе сите други енергетски сектори, вклучувајќи и СВР) се потврдат, Наришкин наскоро ќе се покаже меѓу губитниците. “Таму веќе ќе има началник”, вели Зугин.
Но одењето во разузнавањето не може да биде наречено точно несигурна работа. Кој ќе го заземе местото на Наришкин како претседател на Државната дума ќе се разбере за денови. Кандидат број еден е сегашниот заменик-шеф на администрацијата на претседателот и “сивиот кардинал на Кремљ” Вјачеслав Володин.