Планот на раководството на ВМРО-ДПМНЕ за укинување на потпретседателските функции во партијата отвора повеќе прашања од кадровска, статутарна и политичка природа, особено ако се земе предвид контекстот во кој се носи ваквата одлука.
Според брифинг од високи партиски извори, лидерот на ВМРО-ДПМНЕ, Христијан Мицкоски, донел одлука партијата привремено да функционира без потпретседатели, што во практика значи дека актуелните носители на тие функции – Александар Николоски, Владо Мисајловски, Гордана Димитриеска-Кочоска и Тимчо Муцунски – нема да бидат реизбрани, ниту заменети со нови имиња.
Наместо тоа, во следниот период се предвидува избор само на генерален секретар.
Партиските извори објаснуваат дека ваквиот потег е директно поврзан со наредниот партиски конгрес на кој ќе треба да се избере нов претседател на партијата.
Според статутот, Мицкоски по истекот на третиот мандат нема право повторно да се кандидира, што отвора чувствителен период на внатрепартиска транзиција.
Токму во таа рамка, одлуката за укинување на потпретседателските позиции се толкува како обид да се избегне перцепција дека актуелниот лидер фаворизира одреден наследник.
Од аспект на внатрепартиската динамика, потпретседателските функции традиционално се сметаат за позиции со зголемена политичка тежина и видливост, а воедно и како потенцијални „отскочни даски“ за лидерска амбиција.
Со нивното укинување, барем формално, се изедначуваат стартните позиции на сите потенцијални кандидати за претседател, што според изворите треба да придонесе за „чиста“ и неконтаминирана трка.
Сепак, ваквиот модел носи и одредени ризици. Отсуството на потпретседатели значи концентрација на оперативната моќ кај генералниот секретар и кај најтесното раководство, што може да ја намали политичката артикулација во партијата и да го забави донесувањето одлуки во чувствителен период.
Дополнително, за партија со голема организациска структура и широка територијална мрежа, ваквата централизација може да предизвика незадоволство кај дел од функционерите и членството, особено ако трае подолг период.
Од друга страна, партиски извори уверуваат дека станува збор за временска и тактичка одлука, а не за трајна промена на моделот на управување.
Според нив, целта е транзицијата да помине без внатрешни тензии и без отворени фракциски судири, кои во минатото често ја оптоварувале партијата во слични моменти.
Во поширок политички контекст, ваквиот потег може да се чита и како сигнал за дисциплина и контрола во редовите на ВМРО-ДПМНЕ, но и како тест за зрелоста на партијата да спроведе лидерска смена без турбуленции.
Дали укинувањето на потпретседателските функции ќе придонесе за стабилна транзиција или, пак, ќе отвори нови прашања зад затворени врати, ќе стане појасно како што ќе се приближува конгресот и како ќе се кристализираат амбициите на потенцијалните кандидати.
Б.Т.