Според најновата одлука на американскиот претседател Доналд Трамп, Македонија се најде на списокот на земји за кои се воведуваат нови реципрочни тарифи. Оваа мерка подразбира царина од 33% на македонските производи, што ќе има значајно влијание на трговските односи. Одлуката беше објавена на настан во Белата куќа, на кој Трамп ја претстави својата стратегија за заштита на американската економија. Тој нагласи дека трговските дефицити не претставуваат само економски проблем, туку и „национална вонредна состојба“.
Според официјалните податоци, трговската размена меѓу Македонија и САД во 2024 година изнесувала нешто над 314 милиони долари, што претставува пад од 2,1% во споредба со 2023 година. Главните производи што Македонија ги извезува во САД вклучуваат тутун, облека, железо и челик. Од друга страна, најголемиот дел од увозот од Америка се електрични машини и опрема.
За причините и последиците од мерките кои и ги воведе САД на Македонија, „Локално“ побара став од универзитетскиот професор и економист Пеце Недановски, според кого новата царинска политика на актуелната американска администрација е најавена извесно време. Тој нагласи дека советничкиот тим на претседателот Трамп се подготвувал за новите тарифи.
„Новата царинска политика на актуелната американска администрација беше најавена извесно време. Очигледно, советничкиот тим на претседателот Трамп се подготвувал за новите тарифи,“ смета професорот Недановски.
Недановски смета дека стапката од 33% која ќе се применува на македонските производи во рамките на новите царински тарифи од страна на САД е добиена врз основа на одредена формула која во основа треба да го земе предвид билатералниот трговски дефицит на САД со другите земји, вклучително и Македонија. Тој упати повик за внимателно разгледување на методологијата која стои зад одредувањето на стапките, со цел да се избегнат потенцијални неправди кон македонските производители. Според него, важно е да се осигура дека трговските политики се засновани на точни и конзистентни податоци за да се обезбеди праведна трговска размена.
„Што се однесува до стапката од 33% за Македонија (па и за другите земји), таа е добиена врз основа на одредена формула која во основа треба да го земе предвид билатералниот трговски дефицит на САД со другите земји (во случајов со Македонија). Сепак, остануваат бројни дилеми околу конзистентноста на формулата, но и за податоците со кои треба да се ‘нахрани’ самата формула. На пример, ние имаме дефицит во размената со САД, а не обратно,“ изјави Недановски.
Проф. Недановски нагласува дека во актуелната ситуација не е препорачливо да се избрзува со контрамерки. Според него, наместо тоа, е потребно да се работи на усогласувања на несовпаѓањата, особено во однос на податоците.
„Во нашиов случај не е препорачливо да избрзуваме со контрамерки, туку треба да се обидеме да ги ‘испегламе’ несовпаѓањата, посебно околу податоците. Мислам дека ова нема да има посериозно директно влијание врз нашата економија и животниот стандард на граѓаните, со оглед на релативно малиот обем на трговска размена,“ смета Недановски.
На прашањето што значи трговската војна за Европа и светот, Недановски смета дека треба да се даде поголем фокус на идните трговски односи помеѓу Европската Унија и САД. Професорот Недановски смета дека евентуалните нарушени трговски односи помеѓу САД и Европската Унија ќе имаат негативни последици и по нашата економија.
„Повисок степен на загриженост е што ќе се случува на релација ЕУ – САД. Имено, наши главни трговски партнери се неколку земји членки на ЕУ, пред сè Германија. Евентуално нарушените трговски односи помеѓу САД и ЕУ (Германија) ќе имаат рефлексија и по нашата економија,“ завршува професорот Недановски.
Д.Ѓ