Растечката воена моќ на Германија ги загрижува нејзините европски сојузници

13

Франција со восхит и вознемиреност гледа како Германија инвестира во историско вооружување, нарушувајќи ја долгогодишната рамнотежа на континентот, објави Блумберг.

Берлин прави токму она што се согласи да го направи одбранбениот и безбедносен сојуз на НАТО – се обврзува да потроши повеќе од 500 милијарди евра за одбрана до 2029 година, постигнувајќи ја новата цел на алијансата да инвестира 3,5 проценти од бруто домашниот производ (БДП) во воени трошоци шест години порано од потребното од организацијата.

Но, додека НАТО ја фали растечката воена моќ на Берлин, претставниците во некои европски престолнини имаат одредени резерви во врска со повторното појавување на Бундесверот како доминантна сила – особено затоа што крајно десничарската националистичка партија Алтернатива за Германија достигнува рекорден рејтинг во земјата, повторно поттикнувајќи загриженост дека проевропската влада таму не може да се земе здраво за готово.

Во Франција, која има една од најсилните армии во Европа и единствената нуклеарна програма развиена целосно во земјата, ставовите се мешани. Од една страна, постои олеснување што Германија вложува повеќе напори во одбраната. Но, од друга страна, постои и загриженост дека германската индустрија ќе го истисне францускиот одбранбен сектор, бидејќи Париз сфаќа колку Берлин може да потроши.

Четири француски претставници, кои зборуваа под услов да останат анонимни бидејќи дискусиите се приватни, рекоа дека постои општо чувство на вознемиреност околу растечката воена моќ на Германија и политичкиот капитал што доаѓа со неа.

„Франција е во кревка позиција, а фактот што Германија се ангажира со таква решителност, секако, ќе создаде динамика што би можела да нè остави настрана“, рече францускиот член на Европскиот парламент, Франсоа-Ксавиер Белами. „Внатрешната нестабилност ја ослабува геополитичката позиција на Франција“, додаде тој.

Со оглед на улогата на Германија во претходните европски конфликти, таа беше задоволна да остане во позадина во политиката, дури и кога нејзината економија доби на интензитет, вели Клаудија Мајор, виш потпретседател на Германскиот Маршалов фонд. Бидејќи нејзиното вооружување сè повеќе го поместува центарот на гравитација на континентот кон Берлин, нервите на Франција се „истегнуваат“, додаде таа.

„Во Европа имаше широк консензус дека Франција ќе биде геополитичка сила, а Германија економска. Германија не сакаше да биде политички гигант. Сега ги прави и двете, вложува напори да ја потврди својата нова моќ во Европа. Ова ја става Франција во тешка позиција. Нивната вознемиреност повеќе зборува за самата Франција отколку за Германија“, забележува Мајор.

Под канцеларот Фридрих Мерц, Германија ефикасно ги укина строгите ограничувања за задолжување на трошоците за одбрана за да обезбеди невидено финансирање за вооружување и да ја одврати сè понепријателската Русија.

Северноевропските земји, балтичките држави и Полска, исто така, инвестираат многу во одбраната. Но, малку земји можат да се споредат со Германија по брзина и обем. Одбранбените сили на Европа од минатото – Франција, Италија и Шпанија – имаат малку или никаков фискален простор за зголемување на трошоците.

Секако, военото јакнење на земјата е тесно координирано со сојузниците и вградено во меѓународна рамка на соработка. За време на посетата на Берлин во декември, генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, беше полн со пофалби за Германија: „Ова е токму видот на решителност што ни е потребна за да ја обезбедиме нашата безбедност. Германија води со пример.“

Но, кога поранешниот германски канцелар Олаф Шолц го откри еден од неговите препознатливи одбранбени проекти, иницијативата „Европски небесен штит“, која има за цел да пополни значителна празнина во европските капацитети со купување системи за ракетна одбрана, Франција се почувствува изоставена. Разочарувањето беше уште поголемо кога Шолц одделно објави купување на 35 борбени авиони Ф-35 произведени во САД, наместо европски авиони.

Под Мерц, купувањата на американско оружје се забавија делумно поради политичкото сфаќање во Германија дека трансатлантските врски се под притисок под Трамп. Но, одбранбената соработка со Франција останува тешка.

Најамбициозниот одбранбен проект во Европа е на работ на колапс по години преговори во кои индустриските партнери Дасо Авиејшн од Франција и Ербас СЕ, де факто германската страна, не успеаја да се договорат за избалансирана поделба на производството за програмата за борбени авиони од шестата генерација, наречена Иден борбен воздушен систем (FCAS).

Соседна Полска внимателно го следи подемот на Германија, но како што рече вицепремиерот Радослав Сикорски, „сè додека Германија е членка на ЕУ и НАТО, повеќе се плашам од неподготвеноста на Германија да се вооружи отколку од германската армија“.

Германија е исто така во најдобра позиција, индустриски и економски, да обезбеди таканаречени стратешки средства како што се воздушна и ракетна одбрана, вселенска разузнавачка служба и логистика. Европа во моментов речиси целосно се потпира на Соединетите Држави за овие капацитети, а нејзините нерви се напнати поради намерите на Вашингтон поради разговорите за напад или заземање на Гренланд од страна на нејзиниот сојузник Данска.

И покрај овие чувства, внатрешната политика на Германија предизвикува загриженост во Европа. Крајнодесничарската Алтернатива за Германија (AfD) води во некои анкети. Таа би можела да постигне големи победи на претстојните локални избори во источна Германија оваа година, иако Мајор забележува дека популистичките политичари добиле на сила и во други делови од Европа.

„Постојат растечки загрижености за тоа што би можело да се случи со оваа огромна германска борбена сила ако Алтернатива за Германија го преземе политичкото водство“, вели Јана Пулиерин од Европскиот совет за надворешни односи.