Ова поттикна многу коментари на социјалните мрежи, па дури и исмејувања. Стапките на царини се утврдени како дефицитот кој Америка го има со една земја, поделено со вкупниот увоз од таа земја, па една половина од тоа. Бидејќи Македонија извезува повеќе во Америка отколку што увезува од таму, стапката е релативно висока. Ова е инаку прилично нестручен начин за пресметка на царински стапки, кој никој не го применувал до сега, вели во разговор за „Локално“, професорот Бранимир Јовановиќ од Виенскиот институт за меѓународни економски студии откако САД воведе основна царина од 10% на увозот од сите земји и уште повисоки царини за 60 други, меѓу нив и за Македонија од 33%.
Јовановиќ истакнува дека извозот на стоки на Македонија во Америка во 2024 беше околу 100 милион евра или 1.2% од вкупниот извоз.
-Тоа е малку и затоа директниот ефект од американските царините ќе биде минимален. Многу поголем ќе биде индиректниот ефект, преку намалениот извоз кон ЕУ, кој сочинува околу 80% од македонскиот извоз, објаснува професорот.
Јовановиќ очекува во оваа „трговска војна“ да има пад на извозот и увозот, забавување на економската активност и повисоки цени, особено затоа што, како што вели, ова е само почетокот и се очекува сега другите економии, како ЕУ и Кина, да возвратат со свои мерки, па Трамп пак да ги покачи царините поради тоа.
-Она што е добро во целата ситуација е што Германија неодамна усвои фискален пакет за поддршка на својата економија од 1000 милијарди евра, за период од 10 години. Тоа е околу 2% годишно од нивниот БДП, што не е малку, и се очекува да го ублажи ударот од царините, дури и за Македонија, истакнува соговорникот.
Сепак, додава Јовановиќ, првите проценки на институтот кај што работи е дека растот оваа година, поради трговската војна, ќе биде послаб за околу 0.4 процентни поени.
-Значи, ако претходно сме очекувале раст од околу 2.8%, сега очекуваме околу 2.4%. Ова е далеку од трагедија, но треба да се има предвид дека работите рапидно се менуваат и дека можат само да стануваат полоши, не е и подобри, оценува професорот.
Запрашан какви мерки треба да се преземат за да не се намали и така лошиот стандард на граѓаните, Јовановиќ смета дека макроекономски, она што владата треба да го прави во вакви ситуации е да се сврти кон други пазари и кон други извори на растот. Кај пазарите, треба да проба да ја зголеми соработката со други партнери, не само ЕУ, како на пример со земјите од регионот, земјите од Блискиот Исток, Кина, Југоисточна Азија.
-Кај изворите на раст, треба да ги зголеми јавните инвестиции, преку повеќе вложувања во инфраструктура, да стимулира домашна потрошувачка, преку повисоки плати, и да поттикне домашни инвестиции и иновации, преку поддршка на домашните фирми. За жал, ние во моментов не гледаме ништо од ова. Државните капитални инвестиции во првите 3 месеци се само 70 милиони евра – само една третина од она што требаше да се реализира во овој период. Кога се платите во прашање, владата упорно одбива да ја покачи минималната плата, дури и влегува во војна со синдикатите. Што се однесува до поддршката на приватните инвестиции, оние 250 милиони евра од унгарскиот заем, ги нема никаде, посочува Јовановиќ.