Меѓународниот институт за студии на Блискиот Исток и Балканот (ИФИМЕС) од Љубљана денес објави проекции според кои Србија ќе ја преземе позицијата на најголема економија во Југоисточна Европа до 2027 година, надминувајќи ги Хрватска и Словенија.
Во истражувањето насловено како „Србија 2026: Економски пробив во ерата на растечки глобални и регионални предизвици“, институтот ИФИМЕС наведува дека се очекува Србија да ја престигне Хрватска во однос на номиналниот БДП оваа година, а во 2027 година да ја преземе позицијата на најголема економија во Југоисточна Европа.
Како што наведуваат, до 2030 година, се предвидува Србија дополнително да ја зголеми својата предност во однос на Хрватска и значително да ја надмине Словенија во однос на вкупната големина на својата економија, зацврстувајќи го својот статус како централен економски столб на Западен Балкан.
Авторите на студијата предупредуваат дека одржливоста на оваа позиција ќе зависи од способноста на Србија да го претвори економскиот раст во инклузивен и долгорочен одржлив развој, со континуиран фокус на макроекономската стабилност, енергетската безбедност и институционалната отпорност.
ИФИМЕС ги цитира проекциите на ММФ, според кои реалниот раст на БДП на Србија за 2026 година се проценува на помеѓу три и четири проценти, со инфлација помеѓу 3,2 и 4,0 проценти, додека стапката на невработеност останува стабилна во опсег од 8,4 до 8,8 проценти.
Проекциите на ММФ предвидуваат фискален дефицит под три проценти од БДП, јавен долг околу 46 до 47 проценти, додека салдото на тековната сметка е од минус пет до минус шест проценти од БДП, што го одразува инвестицискиот увоз и трговскиот дефицит.
Пренесувајќи ги проценките на ММФ, ИФИМЕС ја нагласува отпорноста на макроекономските политики на Србија во контекст на глобалната неизвесност, истовремено предупредувајќи за геополитичките ризици, надворешната нестабилност и потребата од структурни реформи, со посебен акцент на политичката и инвестициската клима.
Како што наведува ИФИМЕС во своето истражување, структурната сила на Србија не произлегува од краткорочните циклични трендови, туку од демографскиот и пазарниот потенцијал, развиената индустриска база, извозната ориентација, стратешките инфраструктурни и енергетски проекти, како и континуираниот прилив на странски директни инвестиции.
Фото: Фејсбук/Официјален профил на Александар Вучиќ
Српскиот претседател Александар Вучиќ особено ја нагласува важноста на енергетската безбедност, развојот на нуклеарни и модуларни електрани, забрзаните реформи во секторите за одбрана и полиција и улогата на странските директни инвестиции, кои надминаа 3,5 милијарди евра во 2025 година, според истражувањето на институтот со седиште во Љубљана.
ИФИМЕС, исто така, додава дека стабилизацијата на енергетскиот сектор и завршувањето на клучните договори, вклучително и продажбата и купувањето на NIS, се од клучно значење за планираното зголемување на пензиите и подобрувањето на животниот стандард во Србија.
Авторите на студијата нагласуваат дека 2026 година ја носи најповолната економска позиција на Србија досега, но во значително попредизвикувачка и непредвидлива глобална средина.
Во таков контекст, консолидацијата на економската моќ, со истовремено инвестирање во безбедноста и институционалната отпорност, претставува рационална стратегија за прилагодување кон динамиката на меѓународните односи, каде што принципите на моќ преовладуваат над формалните норми, нагласува ИФИМЕС.
Студијата наведува дека бројките за БДП по глава на жител укажуваат дека Србија сè уште заостанува зад Хрватска и Словенија во овој индикатор, но и дека проширувањето на инфраструктурата во претходната деценија, што вклучува изградба на околу 650 километри автопати и автопати, претставува видлив придонес кон економскиот развој.
ИФИМЕС нагласува дека способноста на Србија да го трансформира квантитативниот економски раст во одржлив и инклузивен социјален развој ќе претставува клучен тест за економската и социјалната политика во следната деценија.
Како што велат, за да се зачува новата регионална улога на Србија, потребно е да се одржи макроекономската стабилност, да се забрзаат структурните и институционалните реформи, да се поврзе економскиот раст со социјалната кохезија и да се координира надворешната политика во согласност со сложената мултиполарна архитектура на меѓународните односи.