Под површината на формалните соопштенија, одложени седници и внимателно бирани изјави, процесот околу „Безбеден град“ и изборот на нов Народен правобранител всушност ја оголува актуелната политичка динамика во Собранието каде што клучните одлуки се носат надвор од институционалната рамка, а потоа административно се „спроведуваат“ со задоцнување.
Она што официјално се прикажува како техничко и процедурално прашање – дополнителни консултации, усогласување на јазични аспекти, забелешки за сигнализацијата, во суштина е политичка трговија со време. Измените на Законот за прекршоци, неопходни за старт на „Безбеден град“, одамна се во завршна фаза и реално не оставаат простор за амандманско дејствување. Тоа значи дека сегашните условувања не можат суштински да го променат законот, туку служат како алиби за политичко позиционирање.
Фото: Принтскрин/Јутјуб/Инфомакс
Клучниот момент, кој целосно ја менува сликата, е сознанието на „Локално“ од високи партиски извори дека Димитар Апасиев од Левица и Али Ахмети од ДУИ веќе дале согласност законот да помине со потребното двотретинско мнозинство. Ова практично значи дека политичката одлука е донесена, а сè што следи е контролирано одложување за да се „испорача“ договорот во форма која ќе ѝ овозможи на секоја страна да излезе со сопствен наратив.
Во тој контекст, воздржаниот настап на ДУИ не е сигнал за вистинска блокада, туку обид да се зачува политичкиот баланс меѓу принципиелноста и практичниот интерес. Прашањата за двојазичноста на известувањата и техничката подготвеност на системот се легитимни, но тие се отвораат во момент кога веќе не можат да влијаат врз законското решение. Оттука и компромисот: ДУИ да ја „следи имплементацијата“ и подоцна да иницира измени, што индиректно признава дека законот ќе помине во сегашната форма.
Фото: Принтскрин/Јутјуб/Инфомакс
Паралелно, блокадата околу изборот на Народен правобранител јасно покажува дека овој процес намерно се држи одвоен од „Безбеден град“. Иако на лидерската средба беше најавено надминување и на овој проблем, повлекувањето на начелната согласност за кандидатот Фатон Сељами укажува дека ДУИ го користи омбудсманот како посебна преговарачка алатка, а не како институционална нужност. Аргументот дека итноста исчезнала откако биле исплатени платите во институцијата е повеќе политички отколку системски, бидејќи институцијата веќе половина година функционира со намален капацитет.
Од аспект на власта, изјавите на премиерот Христијан Мицкоски се насочени кон демонстрација на резултат: компромис за двотретински закон и функционалност на „Безбеден град“. Наспроти тоа, ставот на Ахмети дека процесот бил воден без доволни консултации служи за домашна политичка консумација и за задржување на контролата врз темпото на гласање.
Фото: Принтскрин/Јутјуб/Инфомакс
Собранискиот оптимизам дека координаторите ќе најдат решение всушност потврдува дека вистинската арена не е пленарната сала, туку меѓупартиските координации. Таму веќе е јасно дека „Безбеден град“ ќе добие зелено светло, додека Народниот правобранител ќе остане заложник на пошироки политички калкулации.
Затоа, иако двата процеса формално се временски поврзани, тие се политички раздвоени. „Безбеден град“ е проект што сите го прифатија како неминовен и политички исплатлив, додека изборот на омбудсман останува поле за дополнително позиционирање и тестирање на односите меѓу партиите.
Реалната дилема, оттука, не е дали системот ќе стартува, туку кога ќе се симне завесата и формално ќе се потврди она што зад сцената веќе е договорено.
Б.Т.