Предложениот Закон за заштита од пушење отвора сериозни дилеми за фискалната стабилност на државата, предупредуваат претставници од бизнис-секторот. Според нив, рестриктивните мерки може да доведат до значително намалување на приходите од акцизи и дополнителен притисок врз трговијата, со директни последици врз државната каса.
Во услови кога буџетскиот дефицит за 2026 година веќе е проектиран на 39,2 милијарди денари, или 3,5% од БДП, секое дополнително намалување на стабилните и редовни приходи претставува сериозен ризик. Како уште понеповолно сценарио се посочува можноста строгите ограничувања да го охрабрат развојот на црниот пазар, со што би се засилила сивата економија, која според проценките достигнува околу 30% од економијата и изнесува повеќе од 700 милиони евра на годишно ниво.
Претседателот на Сојузот на стопански комори, Горан Ѓорѓиевски апелира да не се брза со спроведувањето на законот. Тој очекува силен потрес по буџетот, правејќи споредба со периодот кога сличен закон кај нас беше усвоен во 2010 година.
„Треба добро да се размисли, квалитетно да се размисли за импактот што ќе се остави во однос на производството на тутун. Приходите чинам дека се околу 250 милиони евра. Во 2010-тата година кога беше ваков закон воведен има една проценка дека околу десет проценти од приходите од тутунот се намалени, а тоа сепак нели ќе значи и сериозно намалување во буџетот на државата во однос на акцизи и во однос на ДДВ“, изјави Ѓорѓиевски за Телма.
Според него, потребно е законско решение кое нема да биде вака ригидно и кое ќе направи компромис за алтернативните никотински производи кај кои нема согорување и чад. Исто така, тој побара и период за адаптација за бизнисите, поставувајќи го прашањето што ќе прават трговците со веќе набавената роба.
„Да претпоставиме дека овие бизнис чинители имат залихи и што би правеле тие со тие залихи во нашата држава? Можеби понатака ќе ги изнесат на црн пазар. Но, во секој случај, мислењето на Сојузот на стопански комори е дека тој закон треба да се донесе, но поентата е тука дека начинот како би се извело тоа е суштинското и есенцијалното прашање“, додава Ѓорѓиевски.
Низа забелешки има и универзитетскиот професор од Факултетот за земјоделски науки и храна, Златко Арсов. Тој на системот ЕНЕР има поднесено голем број амандмани. Еден од нив е производите да останат во промет да останат до исцрпување на количините, како и да се остават 18 месеци на угостителите и трговците да се усогласат со законот. Сепак и тој укажува на големи штети во економијата.
„Тутунските производи некаде се оданочени со 70% од малопродажната цена тука е значи акцизата, ДДВ-то, значи на годишно ниво во буџетот, према потрошувачката на цигари што ја имаме моментално и други производи, се цени дека во буџетот влегуваат помеѓу 400 и 450 милиони евра, што е значителна ставка во приходот на државата“, оцени неодамна професорот Арсов.
Инаку, покрај Сојузот на стопански комори претходно и Стопанската комора на Македонија излезе со предупредувања по можните штети врз државниот буџет кои ќе ги предизвика Законот за заштита од пушење. Од Групацијата на производители на цигари при Стопанската комора потенцираа дека предложеното законско решение ќе има сериозно негативно влијание врз целокупната економија во земјата, малите и средните претпријатија, како и врз приливите во државниот буџет. Дополнително, Групацијата очекува забраните на домашниот пазар да ја поттикнат нелегалната трговија на тутунски производи во земјава, што исто така негативно ќе влијае врз државниот буџет.