Дали е на ред поделбата во тандемот Ердоган-Давутоглу?
По повеќе од една година и половина на соживотот, почнаа да се појавуваат пукнатини во владејачкиот тандем на претседателот Реџеп Тајип Ердоган и премиерот Ахмет Давутоглу, со што се предизвикаа несигурност околу иднината на премиерот. Кога Ердоган се пресели во претседателската фотелја во август 2014 година многумина веруваа дека Давутоглу ќе биде премиер на крајот. Сепак поранешниот министер за надворешни работи направи забележителни напори да изгради свој профил до степен, на конкурентонот на државната глава. Во исто време минатонеделната одлука на Извршниот комитет на владејачката Партија на правдата и развојот (АКП) даму го отстрани правото на Давутоглу да именува регионални партиски лидери беше видено како прва шут карта во конфликтот, чија цел е да му се поткопа авторитетот .
Можните наследници на Давутоглу, кои би можеле да бидат повеќе подложни на влијание за Ердоган, и се кријат во позадина. Меѓу нив се долгогодишниот поддржувач на претседателот – министерот за транспорт Бинали Јелдерм и младиот министер за енергија Берат Албајрак, кој е оженет за поголемата ќерка на претседателот Езра. “Неизбежно има можност за судири и тие се чини почнаа”, коментира Илтер Туран, професор по политички науки на Универзитетот Билге во Истанбул. “Очигледно тоа се мажи на политичката амбиција, па има доволно причини да мислиме дека постои реална трка за власт во владејачката партија”, додаде Туран.
Клучна средба, според набљудувачите е одлуката на Извршниот комитет на АКП од 29 април да го лишат Давутоглу од клучна негова функција како партиски претседател, и е важен момент за партија која се гордее со единство од доаѓањето на власт во 2002 година,особено по последната година на нестабилни коалиции. “Ние не сметаме дека борбата за власт може да биде решена лесно”, рече Озгур Олтуг, главен економист во брокерската компанија “BGC partners” во Истанбул. “Јасно е дека врската помеѓу премиерот и претседателската палата ќе биде тешка за управување”, додаде тој.
На позадината на повеќе растечките шпекулации за иднината на Давутоглу, од кабинетот на Ердоган објавија дека претседателот ќе го прими премиерот за разговори вечерва. Извори од претседателството инсистираат на тоа дека тоа ќе биде “редовна неделна средба”. Меѓутоа почитуваниот конзервативен коментатор Абдулкадир Селви ги опиша разговорите како “критички” судир, кој може да одлучи за иднината на Давутоглу. “Или тешкотиите кои го отворија патот на овие проблеми ќе бидат отстранети и ќе се воспостави врска базирана на доверба, или потребните мерки ќе бидат преземени”, напиша тој во весникот. “Хуриет”.
Од своја страна Туран изјави дека додека Турција има историја на конфликти меѓу претседатели и премиери, кои датираат од времето на Тургут Озал во 1989 година “АКП досега беше успешна во тоа да не дозволува внатрешни конфликти да се претвораат во борба за власт”. Турски официјални претставници секогаш се исмејувани на шпекулации за расцеп во односите меѓу Ердоган и Давутоглу. Портпаролот на АКП Омер Челик демантираше дека има криза во партијата, опишувајќи ја одлуката на Извршниот комитет како “технички” потег, во кој Давутоглу сам се вклучил.
Премиерот не се плаши
Умерениот во своите постапки за време на долгиот престој како министер за надворешни работи. Давутоглу помина низ трансформација како премиер, разгорувајќи го народот со својата реторика со националистички и верски нијанси за време на своите понекогаш остри говори. Ердоган, кој беше премиер од 2003 до 2014 година во исто време се обидува да го промени местото на турскиот претседател во неоспорна позицијата број еден во земјата, наместо да ја задржи досегашната претежно церемонијална улога.
Во изминатиот викенд турските медиуми добија видео кое покажува како блилскиот на Ердоган, Јилдирим одбива да седне до Давутоглу за време на прес-конференција пред нивното заминување во посета на Катар. Дури откако премиерот покажува очигледни знаци на нервоза, посочува на празниот стол и и дури тогаш министерот за транспорт Јилдирим седнува таму .
Во вторникот, за време на говорот пред својата партија, премиерот за прв пат проговори за шпекулациите, велејќи: “Не се плашам од раздор, кој некои се обидуваат да го направат или од она што некои пишуваат. Се плашам само од Бога “. Давутоглу секогаш бил внимателен во тоа да не го критикува отворено Ердоган, иако е сомнително тоа колку ретко претседателот фали или дури го споменува својот премиер.
Давутоглу го инспирира народот со своите националистички и религиозни говори. Премиерот исто така изгледа значително ентузијастички со договорот со ЕУ за намалување на приливот на бегалци во споредба со претседателот, кој досега влегол и во судир со Ердоган за тоа дали новинарите треба да бидат уапсени пред спроведување на постапка против нив. Давутоглу, исто така, рече дека нема потреба да се брза во насока на барањето на Ердоган за создавање на претседателски систем во Турција – проект на претседателот, кој го ризикува слабеењето на положбата на Давутоглу. “Кола, која има двајца возачи не може да не направи катастрофа. Неизбежно ќе има катастрофа “, изјави претседателот на парламентот Исмаил Кахраман, близок на Ердоган
——————–
Стјуарт Вилијам, Агенција Франс прес