Одлучувачка улога за катастрофата ќе одигра размената на солта меѓу Атлантскиот и Индискиот Океан
Нова климатска симулација на американски научници покажува дека течението на Голфската струја може да биде прекината како резултат на силни промени во климата, пренесе списанието “Шпигел”.
Клучна улога во случајот е играта и размената на солта меѓу Атлантскиот и Индискиот Океан. Намалувањето на снабдувањето со сол според пресметките ќе доведе до колапс на струјата што доаѓа од Карибите во Исланд и Норвешка до Јужна Африка. Како резултат на тоа просечните температури во Северна Европа ќе паднат значително.
Голфската струја ќе престане да тече, Европа ќе замрзне – овој кошмарно сценарио се сметаше за демантирано, но истражувачите на климата признаа дека не известуваат за една многу сериозна опасност. Атлантски Океан крај Кејптаун не е многу благ за луѓето: студената вода ги влече пливачите навнатре кон дното и нагло исчезнува под нозете, има и многу ајкули. Капењето сосема не е препорачливо.
Квалитетот на водата околу јужноафриканската метропола е интересно не само за локалните жители и туристите, но и за сите Европејци кои останале на Стариот континент.
Затоа што токму овде каде Атлантикот и Индискиот Океан се спојуваат, се решава иднината на Голфската струја, или со други зборови, на “печката” на Европа. Неговата топлина обезбедува блага клима во Северна Европа.
Топлото вода со текот се раѓа во Мексиканскиот залив. Оттаму водата, насочена од ветровите и ротацијата на Земјата, се презема на север. По патот таа се лади и станува солена, бидејќи постојано испарува. Истовремено густината и се зголемува. Конечно изладената и богата со сол вода тоне во длабочините и се враќа назад на југ.
Но, како климатските промени влијаат врз овие процеси? Тука се меша далеку добраат надеж, бидејќи всушност течението започнува уште таму. Станува збор за тоа во која насока Индискиот и Атлантскиот океан го насочуваат товарот од сол на 34-тиот степени јужна ширина. Евентуална промена во солта и неговата рамнотежа би можела да го наруши импулсот на топлината во текот и на крајот кај бреговите на Гренланд и на тој начин да предизвика крај на Голфската струја.
За една “проценка” заканаата за Голфската струја сега предупредуваат американски истражувачи, предводени од Веи Лиу од Институтот Скрипс во Сан Диего. Условите во Јужниот Атлантик станаа шпорет за Централна Европа во несигурен извор. А можниот колапс на Голфската струја може да ги тргнеме температурите во северозападна Европа. Со минус седум степени Целзиусови во Исланд, со минус пет во Северна Норвешка, минус три во Ирска и Шкотска, минус еден степен од Бретања во северниот дел на Германија до балтичките држави.
И тоа иако глобалното затоплување дотогаш ќе биде зголемено просечната температура на Земјата со најмалку до два три степени.
Новите резултати ажурираат дебата, која се чинеше дека одамна заврши. Ужасот од тоа што Голфската струја може да умрее, е вградено во сценариото на филмот “задутре”.
Тој се сметаше за научно демантирана.
Во најновиот извештај на Светскиот совет на климата пишува дека Голфската струја може да ослаби поради климатските промени со 20 до 30%, но не и да исчезне.
Во новата студија солта е одлучувачки елемент. Што дел од неа останува во Атлантикот и колку од неа преминува во 34-степен линија меѓу Кејптаун и Буенос Аирес – и во која насока? Врз основа на климатските модели на кои се потпира Светскиот совет на климата, се појави следнава хипотеза: Атлантик прибира во јужниот дел свежа вода со ниска содржина на сол, на тој начин соленоста опаѓа. Ако приливот на север ослабне, и на тој начин и самата Голфската струја, тогаш загубата на сол исто така се намалува. Значи во морето останува доволно од најважната супстана и Голфската струја се стабилизира. Моделот предвид дека далечното греење е само по себе стабилно против природните флуктуации.
Сепак мерењата во јужниот дел на Атлантскиот Океан цртаат една многу поинаква слика: според нив системот на Голфската струја ја увезува солта која ја поддржува функцијата.
Првичната интерференција сепак ги намалува количините сол и најверојатно поради тоа може само да се засили. Станува збор за маѓепсан круг. “Таканаречената позитивен фидбек значи дека системот на Голфската струја достигна пресвртна точка во која ја губи стабилност и исушува”, коментира Штефан Рамсторф од Институтот за климатологија во Потсдам. Сложениот механизам за пренос на топлина веќе е нестабилен. Тоа значи дека Голфската струја ја губи стабилност и наскоро може да исчезне.
Тимот, предводен од Веи Лиу, ги зел предвид податоците од мерењата за своите компјутерски генерирани симулации на глобалната клима. Новиот модел се базира на силната зголемена содржина на јаглерод диоксид во атмосферата и предвидува целосен колапс на Голфската струја до 300 година. Уште по 100 години течението ќе се забави значително.
Основа на новите предвидувања се реални мерења на распределбата на свежата вода во Атлантскиот базен. Порано се претпоставуваше дека Голфската струја ги разнесува слатководни води во Атлантикот. Но очигледно се случува токму спротивното. Течението носи вода со ниска содржина на сол од Атлантикот. На овој начин факторот за кој се сметаше дека излегува стабилизирачки ефект врз системот, станува нејзин џелат.