Финскиот претседател Александар Стаб изјави дека САД не можат да ѝ наредат на Финска да се откаже од својата одбрана во случај на руска агресија, нагласувајќи дека такво сценарио „нема да се случи“.
Стаб, кој е долгогодишен познавач за Русија и Владимир Путин и еден од европските лидери што ги цени американскиот претседател Доналд Трамп, одговараше на прашање за зависноста на европските сојузници од американската воена поддршка. Во интервју, новинарот му претстави хипотетичка ситуација во која идниот американски претседател би ѝ рекол на Финска да не војува со Русија, дури и во случај на напад врз балтичките држави, туку да се согласи на преговори.
„Не. Ни тоа нема да се случи“, одговори Стаб. Тој додаде дека односите меѓу Хелсинки и Вашингтон се двонасочни и дека соработката се заснова на заеднички интереси. „Тоа е исто така однос на реципроцитет“, рече тој, нагласувајќи дека постои причина зошто билатералната одбранбена соработка меѓу САД и Финска е подлабока од кога било.
Стаб потсети дека следната недела, 25.000 војници ќе се обучуваат во северна Норвешка и Финска, вклучувајќи 5.000 Американци. „Постои причина зошто Америка сакаше да купи 11 мразокршачи, кои ќе ги користат за своите поморски сили. Постои причина зошто склучивме договор за одбранбена соработка. А причината е што Финска има една од најмоќните армии на границата со Русија“, рече тој.
Финска на фронтовската линија со Русија
Финска дели граница од околу 1.340 километри со Русија, најдолга меѓу членките на Европската унија. Откако Русија започна целосна инвазија на Украина во 2022 година, Хелсинки брзо се откажа од децениското воено неврзување и стана членка на НАТО во 2023 година.
Пристапувањето на Финска во НАТО значително ја промени безбедносната архитектура во северна Европа. Тоа ѝ даде на алијансата дополнителна копнена граница со Русија, а Финска стана клучна за одбраната на балтичкиот регион и Арктикот. Според НАТО и финското Министерство за одбрана, земјата има силни резервни сили и развиен систем за општа воена регрутација, заедно со модернизација на своите воздухопловни сили преку набавка на американски борбени авиони Ф-35.
Во декември 2023 година, Финска и САД потпишаа Договор за одбранбена соработка (DCA), кој им овозможува на американските сили пристап и користење на неколку фински воени локации. Договорот е дел од поширокото зајакнување на американското воено присуство во нордискиот регион, во координација со Норвешка, Шведска и Данска.
Односи со САД, но без илузии
Прашањето за можен американски притисок доаѓа во момент кога во Европа сè повеќе се дебатира околу долгорочната сигурност на американските безбедносни гаранции. Дискусиите се интензивираа откако САД постојано ја ограничуваа употребата на западно оружје од страна на Украина, вклучително и ракети со долг дострел, како и по епизодите околу пристапот до сателитската мрежа Старлинк.
Стуб, сепак, јасно стави до знаење дека Финска не ја темели својата безбедност само на добрата волја на Вашингтон. Неговата порака сугерираше дека силната национална одбрана, длабоката интеграција во НАТО и заедничките интереси со Соединетите Американски Држави го прават сценариото во кое Америка ќе ѝ „забрани“ на Финска да се брани од Русија – нереално.
Правејќи го тоа, финскиот претседател, еден од европските лидери кој е добро упатен во руската политика и размислувањето на Кремљ, испрати порака и до Москва и до нејзините сојузници: Хелсинки смета на партнерство со Соединетите Американски Држави, но сам донесува одлуки за сопствената одбрана.