Изложбата “Тито во Африка – слики солидарност”, која е отворена во Музејот на Југославија во Белград во Србијуа, потсетува на поранешната држава Југославија која го помагаше анти-колонијализмот има стекнато репутација исклучително кај африканските земји. Поради ширењето на идејата за неврзаност, Тито често патувал во Африка.
– Изложбата се базира на две Титови патување во Африка: во 1961 година, со цел да ги покани на учесниците на првата конференција на неврзаните во Белград во септември оваа година, и уште една посета во 1970 година во која беа вклучени источните земји на Африкаа – вели Радован Чукиќ, историчар и куратор во Музејот на Југославија.
Бројни подароци: “африкански гордост” лавовска грива …
На влезот во изложбениот простор на самиот почеток е поставена инсталација, или 3D мапа која сликовито ги покажува сите контакти на Југославија и земјите во Африка, кои биле динамични, па може да се види каде Тито често бил гостин во било кој период, а ибројот на реципрочни посети. Од овие бројни дипломатски патувања Јосип Броз и Јованка донелеголем број на интересни подароци.
– Една од главните предмети и подароци, кои се изложени е ткаенината Кенте, со потекло од Гана. Тоа е кралска ткаенина, која потоа стана симбол на анти-колонијализмот и панафриканизмот и често се среќаваме со оваа ткаенина што се нарекува “африканск гордост”. На изложени фотографии се забележува Јованка Броз како со жените на Гана, ја претставува и ја носи оваа ткаенина изработена традиционален начин – објаснува Ана Сладојевиќ, куратор и теоретичар на уметноста.
Уште еден илустративен пример е изложена на постановката, вториот подарок – оглавник со грива на лавот, а на слика се гледа како тоа го носи Тито и позира со Хајле Селасие.
– Сцената од фотографијата се случува на местото на битката на Adua, каде етиопската војска ја поразивае италијанската војска и оваа битка стана симбол на анти-колонијализмот за цела Африка – додава Сладојевиќ.
На ова патувања често фотографирал и самиот Тито, кому му позирал и египетскиот претседател Насер, кој бил примен на брод “Галеб”. Интересно е дека Насер ја држи камерата “Супер осум”, кој истовремено гоа снимал Тита на оваа фотографија.
Пријателски и срдечни односи
Еден од авторите на оваа изложба, Пол Бетс, историчар на Универзитетот во Оксфорд, привлекува внимание со тоа како африкански новинари информирале за посетата на Тито во Африка. Тоа покажува колкав е односот меѓу Тито и другите лидери кои со години биле градени. Првите средби се многу повеќе формални, но подоцна тие односи, особено со Насер, се претвораат во еден вид на пријателство. Исто така, според извештаите од весникот се забележува срдечност меѓу Тито, Насер и Хајле Селасие.
– Интересно е тоа што во еден момент, Јованка станува многу интересна локалните медиуми. Таа во Каиро се појавува како прва дама на Југославија, а потоа сите се заинтересирале за она што таа го носела. Во суштина Тито и Јованка биле гламурот на Движењето на неврзаните на – вели кураторот.
Тито и Јованка како Кенеди
Историчарот вели Пол Бетс дури и прави паралели со познатиот претседателски пар – Кенедиеви. Јованка Броз и Тито со елегантна гардероба и очила за сонце се прифатени во Африка, а не само како феномен, но исто така и како луѓе кои носат одредена вредност. Така, во една статија од африканските весник со наслов “Од борец за слобода до сопругата на претседателот”, се наведува во однос на тоа како Јованка била борец во војната за национално ослободување, или подоцна преку улогата на сопругата на претседателот стана пример за жени и домаќинките. По фотографиите може да се види каде што сите југословенски претпријатија направија нешто во Африка, и тие подоцна биле консолидирани во позитивни економските односи.
Изложбата во Белград во Музејот на Југослави можат да ја видат до 3 септември, а потоа се премести во Оксфорд, а потоа во Лос Анџелес.