Каде стои христијанството во дебатите околу нуклеарното оружје? Како практикувачите на светски најпопуларната религија одговараат на моралните дилеми од направите кои можат да го доведат сиот човечки род до ужасен крај? Со оглед на тоа што контролерите на двата главни светски нуклеарни арсенали се изјаснуваат дека се лидери во христијанската кауза, ова прашање станува главно, а не само загатка за академските умови.
А најточниот одговор е дека од самиот почеток на нуклеарното доба, христијаните се најдоа на двете страни, често и во драматични ситуации. Месецов, војната со зборови околу Северна Кореја не потсети на овој парадокс. Набрзо откако претседателот Доналд Трамп се закани со „оган и гнев“, се распали теолошка војна преку медиумите меѓу водечките американски весници. Роберт Џефрис, еден од омилените пастори на Трамп, изјави дека Бог му дал на претседателот овластување да го „скине“ севернокорејскиот лидер. Елаборирајќи во интервју за Вашингтон пост, тој објаснуваше дека на храбрите и одговорни лидери им е дадена моќ со „секаква сила да користат било какви потребни средства, вклучувајќи и во војна, да го сопрат злото“.
Проповедникот од Далас експлицитно не го повика Трамп да го впрегне неговото нуклеарно оружје, туку силно го поддржа претседателовиот став заради што и ја искажа таа закана. Стивен Пауликас, епископскиот свештеник, жестоко возврати во колумна во Њујорк тајмс каде ја опиша теологијата на тексашанецот како „шокантно погрешна и опасна“.
Според Пауликас, советот на Свети Павле за де почитуваат силите во светот не значи да се даде „карт бланш“ за користење насилство; тој совет всушност се однесува на практични нешта, како што е оданочувањето. „Поумен спиритуален советник од Џефрис би му советувал на претседателот дека не постои доволно убедлив аргумент во христијанските текстови за закана со смрт и страдање од голем обем“, додаде англиканскиот свештеник.
Во зората на нуклеарнота доба, христијаните беа „на двете страни“ во буквална смисла. Американските авиони кои летаа над Хирошима и Нагасаки беа управувани од христијани и советувани и благословени од воени свештеници христијани. А Нагасаки, баш случајно, излезе дека е главниот бастион на јапонското христијанство, традиција која преживеа ужасни искушенија помеѓу 1600 и 1850 година. Катедралата Ураками беше првата голема црква со 12,000 членови, а токму катедралата беше маркерот на терен кој можеше да се забележи од 10.000 метри. Се проценува дека 8.500 верници починале од директните или индиректните ефекти од бомбата. Верниците кои во четвртокот утрината биле на црквената служба биле збришани веднаш на лице место од огнената топка која експлодирала во воздух 500 метри над куќата за молитви.
Потоа тука се оние кои менуваат страни. Отец Џорџ Забелка, католичкиот капелан од американската авијација која ги пушти бомбите, конвертираше и стана пацифист откако станаа јасни конечните резултати од експлозијата. Тој отиде во Нагасаки на одбележувањето на 50-годипнината од бомбата и расплакан бараше прошка.
Вилијам Дауни, лутеранскиот пастор во авијацијата, доживеа сличен емотивен пресврт во својата вера. Во меѓувреме, во светската римокатоличка интелектуална стратосфера многу нешта се менуваат. По повеќевековна елаборација на доктрината за оправдана војна, повеќето папи и нивните најумни советници дојдоа до заклучокот дека нуклеарните оружја ги смениле етичките калкулации во врска со војните. Во 1954, Папата Пиј Дванаесети изгледа го предвиде времето кога „злите последици од адаптирањето на методот на водењето војни целонсо би излегол од контролата на човекот“.
Темата која се разговара во христијанските рефлексии за првата нуклеарна експлозија се поврзува со формата на убиствениот блесок како асоцијација на Трансигурацијата: моментот кога Исус од Назарет наводно им се појавил на тројца негови ученици во заслепувачки блесок, со што им дал нов смисол на сфаќањето за неговата божественост. Трансфигурацијата ја слават повеќето христијани на 6 август, односно на годишнината од Хирошима; Русите и некои други православни христијани го одбележаа празникот минатата недела, според стариот календар.
Според есејот на Николас Суј, младиот професор и американски православен христијанин, и Трансфигурацијата и Хирошима се паметат како моменти кога „имало голем облак, а светлината зрачела многу позилно од сонцето“, и дека „се слушнал громовиден звук како да се отворило небото“. Но првиот настан се прикажува како препубедување и инспирација, додека со вториот се пренела порака за апокалиптички страв, оној кој го сменил обликот на светот преку тековните ефекти од радијацијата.
Суј е водач на Православното мировно братство, здружение против насилството, чии основачи припаѓаат на руската православна парохија во Амстердам.
Но многу други ставови можат да се слушнат во светот на руското христијанство. Еден од руските нуклеарни бирократи беше поздравен заради забелешката дека со организирањето на конференции и стимулирање на дебати со патриотски дух, руската црква помогнала да се зачува нуклеарниот арсенал и да се концентрираат мислите на потребата од стратешко воздржување; ова беше важен противтег на нејасниот пацифизам кој се изјаснуваше дека Русија нема непријатели.
Високи руски веродостојници често се гледаат како благословуваат нуклеарни оружја; тие ја бранат оваа пракса со тезата дека целта на таквите благословувања е молитвата дека оружјата нема да се употребат. Со други зборови, дека ракетите ќе останат во силосите.
Едно нешто кое организираното христијанство изгледа не може да го понуди е едногласниот одговор на дилемите за нуклеарното доба. Но какофонијата од ставови сепак ги води тие дилеми до уште поостро олеснување.
Економист – Лондон