Европските лидери штотуку објавија заедничка изјава во која се вели дека Гренланд им припаѓа на неговите луѓе и дека само Данска и Гренланд имаат право да одлучуваат за својата иднина.
Изјавата беше објавена откако американскиот претседател Доналд Трамп и неговиот клучен советник Стивен Милер го отворија повторно прашањето за преземањето на арктичката територија од страна на САД во последните денови.
Изјавата доаѓа откако Трамп во изјави за тамошните медиуми рече дека на САД „им е потребен Гренланд“, додека Милер кажа дека Гренланд „треба да биде дел од САД“ и потврди дека „никој нема да војува со Америка поради иднината на Гренланд“, предизвикувајќи силни реакции низ цела Европа.
Заедничката изјава ја потпишаа францускиот претседател Емануел Макрон и британскиот премиер Кир Стармер, меѓу другите.
Заедничка изјава на европските лидери
„Безбедноста на Арктикот останува клучен приоритет за Европа и е од клучно значење за меѓународната и трансатлантската безбедност. НАТО јасно стави до знаење дека арктичкиот регион е приоритет и дека европските сојузници ги засилуваат своите активности.“
Ние и многу други сојузници го зголемивме нашето присуство, активности и инвестиции за да го одржиме Арктикот безбеден и да ги одвратиме противниците. Кралството Данска – вклучувајќи го и Гренланд – е дел од НАТО.
Затоа, безбедноста на Арктикот мора да се обезбеди заеднички, во соработка со сојузниците на НАТО, вклучувајќи ги и САД, почитувајќи ги принципите на Повелбата на Обединетите нации, вклучувајќи го суверенитетот, територијалниот интегритет и неповредливоста на границите.
Ова се универзални принципи и ние нема да престанеме да ги браниме. САД се клучен партнер во тој напор, како сојузник на НАТО и преку одбранбениот договор од 1951 година помеѓу Кралството Данска и САД.
Гренланд му припаѓа на неговиот народ. „Само Данска и Гренланд имаат право да одлучуваат за прашања што се однесуваат на Данска и Гренланд“, се наведува во заедничкото соопштение.
Трамп и Милер ја заострија својата реторика
Претседателот на САД, Доналд Трамп, во последните денови постојано повторуваше дека на Соединетите Држави „апсолутно им е потребен Гренланд“, не исклучувајќи ја можноста за еднострани потези. Неговиот клучен советник, Стивен Милер, изјави за „CNN“ дека Гренланд „треба да биде дел од САД“ и заклучи дека „никој нема да се бори со Америка“ за ова прашање.
Овие изјави дополнително ги вознемирија европските сојузници, особено по воената операција на САД во Венецуела, која ги поттикна стравувањата дека Вашингтон повеќе не претставува закани само на реторичко ниво.
Данската премиерка Мете Фредериксен претходно предупреди дека изјавите на Трамп треба да се сфатат сериозно, додека бројни европски претставници изјавија дека секое повредување на суверенитетот на Данска и Гренланд би претставувало директно кршење на меѓународното право и основните принципи на НАТО алијансата.
Во заедничкото соопштение, европските лидери јасно изјавија дека нема да отстапат од одбраната на тие принципи, нагласувајќи дека безбедноста на Арктикот мора да се темели на меѓународното право, сојузите и почитувањето на суверенитетот на државите.