Денес се одбележува Светскиот ден за борба против алергиите. Алергијата е заштитна реакција на организмот во однос на туѓи тела навлезе во него, при што тој пројавува преосетливост и реагира несоодветно за надворешни стимули (т.н. алергени).
Алергиски реакции се провоцираат од најразлични фактори од околината, но можно е да се добијат и од сончева светлина или студ. Понекогаш дури недостасува конкретен физичко надразнување – таков е пример стресната алергија која се отклучува кога прекумерно силно и долго изложување на стрес на организмот.
Видовите алергии и налергиски манифестации се зависат од имунолошкиот систем на организмот и се доста комплексни и различни како реакција. Тие се делат на специфични и неспецифични имунолошки реакции. При неспецифични реакции тие се добиваат уште при првиот контакт на алерген со организмот. Кај него директно се испуштаат специфични материи (медијатори на алергијата) и предизвикуваат алергиски реакции.
Според брзината на одвивање при специфичните реакции се разликуваат алергиски реакции од брз и забавен тип. Реакциите од брз тип се нарекуваат уште антитело-зависни, бидејќи кај нив се формираат многу брзо заштитни протеини (антитела), чија цел е да го нападне навлезе во организмот алергени и да ги елиминира или деактивираше.
Овие реакции се поделени на уште три вида во зависност од конкретниот механизам – анафилактички, цитотоксични и имунокомплексни. Генералното кај сите нив е дека реакцијата настапува брзо – од неколку минути до неколку часа. При алергиски реакции од забавен тип, симптомите може да се појават после 1-2 дена и тие се предизвикани од сенсибилизирани клетки на имунолошкиот систем (Т-лимфоцити).
Забавен тип реакции се јавуваат при присуство на некои инфективни агенси во организмот – туберкулоза, сифилис и др., Како и при вкрстување алергиски реакции какви се набљудуваат понекогаш кај бронхијална астма, алергиски ринитис, контактен дерматитис, прехранбена неподносливост и др. Склонноста кон алергиски реакции во голема мера зависи од наследната предиспозиција (генетска предиспозиција) кон конкретниот алерген. Секогаш сепак оваа врска е присутна.
Најголемите групи алергени, кон кои развиваат преосетливост најмногу луѓе се полен, животински производи како пердуви, влакна, убоди од инсекти, домаќинство и индустриски хемиски препарати, лекови, домашен прав, итн Едни од најчестите алергии е сезонслиот алергиски ринитис (поленска треска) и бронхијалната астма, чија врска со прехранбени алергени се смета за утврдена.
Хранливите алергии се предизвикуваат од алергени, доаѓаат со храната и претставуваат една од најголемите групи алергени воопшто. Утврдено е дека над 90% од сите алергии на храна се предизвикуваат од следниве храна: јајца, млеко, житарици, производи од соја, риба, морски плодови, ореви, адитивен во храната (конзерванси, бои, мириси).
Најсилно прехранбените алергии се манифестираат во доење и повој, кога повеќето имаат прв контакт со прехранбените алергени. Тогаш обично се утврдува дека храната создава алергија во детскиот организам и треба да се избегнуваат. Најчестите алергии во оваа возраст се алергијата кон протеинот на кравјото млеко, сојата, житните храна, снегулки, јајцата, рибата. Понекогаш овие алергиски реакции преминуваат и во подоцнежната возраст овие храна може да се консумираат без да создаваат проблеми.
Но сето тоа е строго индивидуално и алергиски пациент секогаш треба внимателно да се набљудува. Алергиски симптоми можат да бидат од страна на кожата (црвенило, чешање, осип и др.), Од страна на респираторниот систем – (алергиски ринитис, бронхитис, бронхијална астма), од страна на очите – чешање, печење, солзење, конјунктивитис, и од страна на дигестивниот систем – дијареа, цревни колики, метеоризам.
Кај потешките форми на алергиски реакции (анафилактичен шок, едем на Квинке, акутен напад на астма) секогаш се влијае и кардиоваскуларниот систем. За среќа овие реакции ретко се среќаваат кај прехранбените алергии, како за нив се карактеристични полесни симптоми кои влијаат претежно кожата и дигестивниот систем, но од друга страна е утврдено дека бронхијалната астма речиси секогаш се предизвикува од алергија на храна.
Тоа дава основа дека при лекувањето на една алергија да се зема предвид и исхраната на пациентот без разлика дека појавите може да не се од страна на дигестивниот тракт.
Покрај наведените алергиии на храна како јајца, млеко, соја, ореви, житни култури, риба, морски плодови е добро да се избегнуваат исто: мед, полен, ткаенини од микрофибер овошје, јагоди, чоколадо, какао, кафе, алкохол и секакви синтетички адитивен во храната.
Ставањето на дијагноза бронхијална астма е релативно лесно, врз основа на карактеристична клиничка слика со напади на диспнеа, кашлица, стегање во градите, отежнато дишење, црвенило, потење и отежнато дишење, но доста потешко е да се утврди конкретниот алерген кој предизвикува овие реакции. За целта се набљудуваат внимателно зафатите, се испрашува се пациентот. Автономијата на слични состојби и се прават неколку видови истражувања.
Преку внимателна проценка на резултатите од спроведените истражувања се прави заклучок дали пациентот навистина има алергија на конкретниот алерген. Здрав режим на исхрана
Најдоброто што човек може да направи за себе, ако има сомнеж за алергија на храна е да побара специјалист-алерголог за прецизна дијагностика и ако се утврди алергија на одредена храна или храна група, да се обрати кон специјалист по диететика кој да му подготви исхрана план за елиминација на алергените на храна и да се нправи режим на исхрана.