Турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган рече дека границите со ЕУ се отворени, така што изгледа дека договорот за бегалци меѓу Брисел-Анкара не успеа. Но, кој е виновен? Која страна повеќе не се придржува кон договорот, прашува „Дојче Веле“.
После многу преговори, на 18 март 2016 година, Ангела Меркел гордо го претстави договорот за бегалци меѓу Европската унија и Турција, склучен „заедно со сите 28 земји-членки и Турција – во духот на широко и навистина важно партнерство“.
Денес, скоро точно четири години подоцна, илјадници бегалци на турско-грчката граница се обидуваат да влезат во ЕУ. Турција е јасно повеќе од обврзана да се придржува кон договорот – иако досега никој официјално не го објавил неговото раскинување. Ова е причината зошто дипломатите од ЕУ посочуваат дека Турција продолжува да го почитува договорот, како и ЕУ.
Сепак, иако не се слуша во официјалните изјави, турската страна преку Твитер често ја обвинува ЕУ дека не се придржува кон договорот. Ова особено го прави турскиот министер за надворешни работи, Мевлут Чавушоглу:
„Дури и половина од договорените шест милијарди евра не стигнаа до бегалците. Ништо од доброволно прифаќање на бегалците, ниту да придонесат за безбедносната зона “, напиша тој на 2 март годинава.
Еве ја суштината на 9-те точки од Договорот ЕУ-Турција и тековната состојба на работите во овој поглед.
1. Сите нелегални мигранти кои пристигнуваат од Турција во Грција ќе бидат вратени во Турција. Незаконски се оние мигранти кои не аплицираат за азил или оние на кои им е одбиен азил. Трошоците за враќање во Турција се на товар на ЕУ.
Во последните четири години, само околу 1.500 бегалци се вратени во Турција, иако илјадници пристигнале на грчките острови. Причината – бавноста на бирократијата во Грција.
2. За секој сириски државјанин кој е вратен во Турција, еден сириски државјанин кој веќе е жител на Турција ќе има право да влезе во ЕУ легално. На тој начин треба да им се дозволи на 72,000 сиријци безбедно да влезат во ЕУ.
Европската унија од Турција прими само околу 7.000 бегалци од Сирија.
3. Турција ги презема сите неопходни мерки за да спречи создавање на нови поморски или внатрешни патишта за илегална миграција од Турција во ЕУ. Ова е исто така главната цел на договорот – да ги обесхрабри луѓето да не одат по патеките во кои доминираат шверцерите на луѓе.
До минатата недела, Турција во голема мерка ја блокираше бегалската рута преку источниот Медитеран – со што се исполни оваа точка од договорот.
4. Штом се намали бројот на нелегални пристигнувања, во Турција треба да се организира хуманитарна помош и бегалците да бидат доброволно прифатени од земјите на ЕУ.
Четвртата точка, доброволно прераспределување на бегалците, беше заборавено во моментот кога ќе се исуши мастилото за потпишување на договорот. Спорот околу кој треба да се дистрибуираат клучните бегалци ја подели Европа и ја загрижи Турција.
5. На Турција и е ветено олеснување на визниот режим од јуни 2016 година.
Планот за укинување на визите за турските државјани пропадна, бидејќи Турција не ги исполни сите услови во врска со владеењето на правото.
6. ЕУ вети вкупно шест милијарди евра помош, во две еднакви транши до крајот на 2018 година – за активности и проекти за згрижување на бегалците во рамките на Турција.
Досега за договорите се издвоени 4,7 милијарди евра, а веќе се исплатени 3,2 милијарди евра. Средствата се поврзани со договор и се исплаќаат директно на проекти и организации за помош – не на турската држава. Според Европската комисија, овие пари финансирале повеќе од 100 проекти во корист на повеќе од 1,7 милиони бегалци. Изградени се околу 180 нови училишта и вакцинирани се 650.000 деца.
7. Проширување на Царинската унија меѓу Турција и ЕУ.
8. Ревитализирање на преговорите за членство во ЕУ на Турција.
Двете овие точки се сè уште без посебна насока и тоа е многу фрустрирачко за Анкара. Пречката за преминување од мртва точка е, меѓу другото, нерешениот проблем за поделба на Кипар.
9. ЕУ и Турција ќе соработуваат за подобрување на хуманитарните услови во Сирија, особено во одредени области во близина на турската граница, така што локалното население и бегалците можат да живеат посигурно.
Имаше многу дипломатски напори во овој поглед – но влијанието беше мало или скоро никакво. Ситуацијата во воената зона во Сирија дополнително ескалира и сега го доведува во прашање целиот договор за бегалците меѓу ЕУ и Турција.
Заклучок:
Турција со право го критикува фактот дека Европската унија не ги почитува сите договорени точки на договорот за бегалци со Турција. Ова првенствено важи за политичките ветувања, додека исплатата на пари е релативно точна.
ДВ