Во дворот на куќата на семејството на Али Ахмети, лидер на Демократската унија за интеграција, во селото Зајас беа откриени човечки остатоци, за кои се претпоставува дека се од масовна гробница во 1913 година, објавија повеќе македонски медиуми“Телата на жртвите прво биле запалени, а потоа фрлени во бунар. Се претпоставува дека станува збор за меѓу 10-60 лица “, изјави Мусли Муслиу, шеф на тимот кој врши ексхумација.Со такви масовни гробници е посеана целата југозападен дел на денешна Република Македонија.

“Поради континуираната работа на стручноста и истражните органи, нема да даваме дополнителни информации од наши или странски историски извори, но и сами може да видите дека станува збор за геноцид, кој не може да се објасни. Кога супстанцијалнаите  работи  ќе завршат, ќе имаме повеќе информации што навистина се случило во масовните гробишта “, објаснува координаторот на есхумацијата Мусли Муслиу.

Според македонските медиуми егзекутиран се Албанци, но  бугарските тврдат обратно -студија на агенцијата  БГНЕС посочува  дека постои реална можност тоа да се Бугари.

Бугарската агенција  потсетува дека за време на Првата балканска војна Бугарите и Албанците се бореле рамо до рамо против Србите и Грците.

Кулминација на отпорот е Охридското востание, за гаснење на што Србите се мобилизирале дополнителни 100 000 војници. Битката продолжува 4 дена, но бруталните репресии се со месеци.

Во Охридско се изгорени до темел 80 села, а во реонот меѓу Охрид, Дебар и Гостивар целосно или делумно се опожарени околу 180 села. Многу од убиените се фрлани од Србите во бунари, кои се претвораат во братски могили на паднатите Бугари и Албанци. Репресиите не се ограничуваат само со тие области, туку  опфаќале и  поширок регион – Битола, Прилеп и др.

На 21 декември 1913 година весникот “Мир”, издание на Народната партија, објави написот “Српска злодела”. Во неа се наведува: “Во последно време се случија големи злодела од страна на Србите врз Бугарите. Така во Прилеп беа убиени 5 Бугари од Срби, а 15 лица беа тепани до смрт. Во селата Никодим, Папазија и Топлица исчезнаа мнозина богати Бугари … Бугарите од селата Сурфање-Ровче, Беранци, Блачерква   и Остцелце беа уапсени, но сега веќе не се во затвор, а исчезнаа без трага. Особено опасно злосторство се изврши во селото СОП. Едни  Срби   затворија во џамијата 200 муслимани, ја наполниха џамијата со сено и ги изгореа несреќните живи луѓе “. За злосторствата српскиот печат молчи. Но власта во Белград презема контрамерки за да ја прикријат трагедијата. Тој  им нуди  на дописници на западноевропскиот печат да ги  посетат погодените области што така и не се случува. Српската лажна пропаганда  го разобличува весникот “Мир”, кој потсетува на бројот од 22 декември 1913 г .: “Покрај тоа, кога не медиумите  сакаа  меѓународна анкета од истакнати научници , народ да  се изврши слична анкета во Македонија, српската влада не само што  не допушти да има таква анкета, па  дури и организира   скандал во Белград на еден од членовите на оваа комисија. Очигледно е дека во такви услови никој сериозен европски весник нема да го прифати предлогот на српската влада “.

Следниот ден “Мир” објави нова серија на откритија за “Нови српски злодела”. Од нив, станува јасно дека “од Прилепската  и Битолска околија пристигнуваат секојдневно известувања за нови српски злодела над бугарското и муслимански население … Во Пласница беа убиени од една  српска патрола шестмина селани. Друга српска група го  нападна селото Гавато. 40 лица беа тепани до смрт, а нивните трупови фрлени во бунари “. Денес напишаното пред малку повеќе од 100 години наоѓа веќе своето материи потврда со откритието на масовната гробница во селото Зајас … анализира бугарската БГНЕС.Борбата за опстанок на населението на Македонија започнува уште во времето на Првата балканска војна / 1912-1913 година /. Таа е предизвикана од арогантното однесување на Србите кои се обидуваат да ги посрбат сите , заклучува истиот извор.