Еден од најпопуларните производи на социјалните мрежи, кога Никола Саркози го објави новите намери до претседателството минатиот месец, беше видео на интервјуто што го даде за францускиот канал BFM-TV на 8 март 2012 година.
Тогаш уште како претседател Саркози се стремеше кон втор петгодишен мандат, а Франсоа Оланд се тркаше со него. Запрашан дали ќе ја напушти политиката ако загуби, тој категорично одговори: “Да.” Новинарот беше изненаден. “Ќе се вратиш ли од политиката?”, Праша настојчиво повторно тој. “Можете да ме прашате за трет пат” истрела претседателот во одговор. “Ви велам: Да.” Четири години подоцна “Сарко” се врати. Исто како и интервјуерот во тие денови, никој во Франција не веруваше дека овој човек кој призна уште во 2003 година, дека мисли цело време за трката за претседателската функција, може да живее без адреналинот од животот во политиката. Во 2012 година му го одзедоа неколку месеци за да се опорави од поразот, но наскоро тој презеде маневри за да ја превземе назад својата десничарска партија, преименувана ја во “Републиканците”. Во книга објавена во јануари минатата година, “La France pour la vie” ( “Франција засекогаш”), навидум смирениот Саркози призна неколку грешки и се обиде да се претстави како нов човек. Тоа беше првата фаза на неговата кампања. Втора книга издадена минатата недела, “Tout pour la France” ( “Се за Франција”), одигра улогата на отскочна даска за официјално започнување на предизборната борба за претседателските избори во април следната година. Напишана во јули во неговите дворците на ривиерата, сопственост на неговата сопруга, Карла Бруни, изчезе толку брзо што правописни грешки биле запоставени. Во книгата се тврди дека Никола Саркози треба да се врати поради една едноставна причина: Франција има потреба од него, токму како ѓто на Франција и требал Шарл де Гол во 1958 година Во извесна смисла, тоа влева доверба дека тој не е променет.
Сликата на еден смирен, оправдувн политичар беше краткотрајна – уште повеќе, бидејќи тој не предизвика милувања за него во анкетите. Подобро е да се врати на оригиналот. Познатиот ни Сарко се врати за одмазда. Не е толку лесно да се кандидира повторно, откако си бил исфрлен од позицијата со јасно мнозинство од избирачите (тој загуби од Оланд со повеќе од три проценти). Ниту е лесно да се кандидираш повторно, кога секоја анкета по враќањето ти на политичката сцена покажува длабока одбивност меѓу голема група на избирачите и висок процент на негативни мислења. Но едно нешто што не му недостасува на 61-годишниот Никола Саркози е политичката амбиција. Иако непопуларен, тој ќе направи се што е потребно за да се врати. Овој пат борбата ќе биде тешка, покрај слабите позиции на претседателот Оланд во анкетите. Проблемот на Саркози е дека тој прво мора да победи на првичните избори во ноември. Тој веќе не е шампион на десницата, туку претендент: неговиот поранешен министер за надворешни работи, Ален Жипе на 71 година, води во првичната трка. И поранешниот премиер Франсоа Фијон, кој исто така е во трката ,но поранешниот шеф се споредува со Де Гол, а “Можете ли да замислите Де Гол да биде во процес на истрага?”, вели тој неодамна во врска со тековните одаминати обвиненија против Саркози за незаконско финансирање на неговата кампања .
Па зошто Франција би требало да има потреба од Саркози во 2017 година, откако не го сакаше во 2012? Бидејќи, како што објаснува во својата нова книга, тоа не е истата земја. Ситуацијата создадена од скорешната бран терористички напади, бара силен, искусен човек на кормилото, покажуваат аргументите. “Почувствував дека имам сила да ја предводам оваа битка во таков болен момент од историјата ни”, напиша тој. Некои прават врска помеѓу насловот “Сите за Франција” со книга, напишана од Жак Ширак за неговата кампања во 1995 година “La France pour tous” ( “Франција за сите”). Со обраќањето на тезата Саркози се надева дека неговиот нов патриотски дух ќе ги избледне лошите спомени кои ги оставил – за својот егоцентризам, ароганција, фалби и зајадливост. Дали ќе успее? Убеден дека битката на изборите следната година ќе се води побрзо десно отколку лево или во центарот, поранешниот претседател прави огромен влог.
Прашање №1 во неговата кампања, си мисли тој, нема да биде економијата, за реформирање на која тој немаше храброст кога ја заземаше функцијата, туку Франција, војната и исламот: Тоа е неговиот идентитетот, кој е глупав. Тоа е ризичен залог. Каде Жупе има за цел да ги обедини и помири, Саркози бесрамно оди на раскол.
Имиграцијата, вели тој, ја презеде во погрешна насока во 1976 година, кога претседателот Валери Жискар Дестен им овозможи на семејствата да се приклучуваат на економските имигранти во Франција. Од тогаш, тврди тој, работите се надвор од контрола. Тој се залага за запирање на економската емиграција во период од пет години, со оправдување дека интеграцијата на имигрантите е старомоден идеја која пропаѓа. Тој ја наслика Франција како земја “принудена” од “идеолозите на мултикултурализмот и социолозите на нееднаквост” да се откаже од мисијата на асимилација на новодојденците. “Асимилираните значи не само стекнување на француско државјанство, но и на француските вредности, култура и начин на живот”, напиша тој. “Ние не сме англосаксонците кои овозможуваат заедници да живеат рамо до рамо, без да се обрне внимание едни на други.” Исто како Доналд Трамп сака да ја “направи Америка повторно голема”, Никола Саркози сака да ја “направи Франција повторно горда”. Учебниците, вели тој, треба “да ја направат земјата ни сакана, а не да се чувствува виновна”. Тој се залага за “француски ислам, а не за ислам во Франција”. И, о да, се разбира, тој сака забрана за Бурките. Големо прашање е дали, дури и во такви напнати времиња, Французите се подготвени за уште една доза Сарко.
Во меѓувреме патриотизмот е во пораст, но не води до несогласувања. Имиграцијата и исламот сигурно заслужуваат дебата и најверојатно ќе доминираат во кампањата во следните месеци, но земјата има потреба од пожарникари, а не од потпалувачи. Палење политика е територија на Марин Ле Пен; Планот на Саркози, очигледно, е да сземе толку гласови од Националниот фронт, колку ќе успее. Но тој бил по тој пат и претходно, и тоа не го доведе до подобро. Навистина, расположението е променето во Франција, со сегашниот бран терористички напади кој започна во јануари 2015 година Но повратот не бил кон конфронтација, и Никола Саркози може да не го добие саканото .
————–
Објавено во “Њујорк тајмс” коментар е на Силви Кауфман, поранешен главен уредник на “Монд”.