Оваа понуда во настанување би вклучувала поголем пристап до пазарот и подлабоко учество во програмите и институциите на ЕУ, изјавија за „Политико“ четворица дипломати запознаени со разговорите, на кои им е одобрена анонимност поради доверливоста на преговорите.
„Приоритет на Украина останува полноправното членство во ЕУ. Но, очекуваме и рани, опипливи чекори кои сега ќе ја донесат интеграцијата во пракса“, изјави украинскиот амбасадор при Унијата, Всеволод Ченцов, за „Политико“.
Предлозите настанаа по напнатата вечера во март, за време на која државите членки на ЕУ ги отфрлија предлозите на Европската комисија за „обратно проширување“, кои би ѝ овозможиле на Украина да се приклучи пред завршувањето на големите реформи, барајќи наместо тоа конкретен пакет што Киев може да го претстави дома додека ги спроведува реформите потребни за полноправно членство.
„Од таа вечера… државите членки јасно ставија до знаење дека би било многу тешко да се види членство во краток рок. Но, мораме да имаме позитивна понуда за заедно подобро да напредуваме дотогаш“, изјави еден од дипломатите.
Од страна на ЕУ, официјалните лица ги разгледуваат начините како да ја вклучат Украина во делови од пазарот, финансиските програми и политичките институции на блокот пред пристапувањето – модел што дипломатот го опиша како „забрзана постепена интеграција“.
Германија и Франција, двете како силни поддржувачи на Украина, но претпазливи кон забрзаниот процес на пристапување, се меѓу земјите што учествуваат во обликувањето на понудата.
Германскиот канцелар Фридрих Мерц минатата недела рече дека во моментов членството на Украина во ЕУ „секако не е можно“, но сугерираше дека на Киев би можело да му биде понудено „учество во Европскиот совет без право на глас“, како и учество во одредени формати со други институции, како што е Европскиот парламент.
Друга опција што ја туркаат сојузниците на Украина е доделување на Киев статус на „држава на пристапување“, за да се покаже дека е цврсто на патот кон ЕУ, според литванскиот предлог во кој имал увид „Политико“.
Оваа ознака претходно се користела за земјите кои го потпишале договорот за пристапување и чекаат ратификација. Меѓутоа, во документот се наведува дека случајот на Украина „покажува дека нејзиниот европски пат го достигнал нивото на стабилност и насоченост што заслужува слично признание“.
Киев, истовремено, бара поконкретна економска помош. Ченцов рече дека Украина сака „фазен пристап кон единствениот пазар на ЕУ поврзан со напредокот на реформите, подлабоко учество во програмите и институциите на ЕУ, како и брз напредок во договорите како што е ACAA за да се олесни трговијата“.
Договорот за оценување и прифаќање на усогласеноста на индустриските производи (ACAA) би им овозможил на ЕУ и Украина меѓусебно признавање на производните стандарди, што би го олеснило движењето на индустриската стока преку границата без дополнителни проверки.
Украина исто така бара нејзините компании да бидат вклучени во стратешките индустриски дијалози на Европската комисија во секторите како што се производството на возила, челик и хемиската индустрија, рече Ченцов, „со цел нашите индустрии подобро да се усогласат со синџирите на вредност на ЕУ“.
Таквите чекори, додаде тој, би донеле „непосредни економски придобивки“ и би ја зајакнале довербата на инвеститорите, истовремено правејќи го патот на Украина кон ЕУ корисен за двете страни и пред самото членство.
Иако постои политичка волја зад кандидатурата на Украина, временската рамка за вистинско придружување кон ЕУ и понатаму е долга – ниедна земја нема влезено во Унијата по Хрватска во 2013 година.
Брисел се обидува да го забрза тој процес, а комесарката за проширување Марта Кос предупредува дека пристапувањето мора да биде побрзо поради „надворешните деструктивни сили“ кои ги таргетираат земјите кандидати. Таа, сепак, предупреди дека надежите на претседателот Володимир Зеленски за влез во 2027 година се „невозможни“.
Украинскиот потпретседател на владата, Тарас Качка, изјави за „Политико“ минатата недела дека очекува формалните преговарачки „кластери“ да бидат отворени во „наредните недели“, откако на власт ќе дојде наследникот на унгарскиот премиер Виктор Орбан, Петер Маѓар.
Изборниот пораз на Орбан на почетокот на овој месец ја отстрани големата пречка за напредокот и за Украина и за Молдавија, чија кандидатура е поврзана со таа на Киев.
Сепак, висок функционер на Европскиот совет рече дека Украина може да ги затвори преговарачките поглавја до крајот на 2027 година само ако го задржи тековното темпо на реформи. Кој било договор за пристапување потоа би морал да добие едногласна политичка поддршка од сите 27 земји на ЕУ и би ја принудил Унијата да се соочи со нерешените спорови околу условите за членство на Украина.
И покрај притисокот за краткорочни придобивки, сите тројца дипломати нагласија дека пакетот не може да стане замена за формалниот процес на пристапување.
„Враќањето на нормалниот процес на пристапување, вклучувајќи го и отворањето на сите кластери и за Украина и за Молдавија без понатамошно одложување, е наш главен приоритет“, рече третиот дипломат на ЕУ.